— 630 — 



RuMPHius verhaalt, dat zijne doodelijke uitwasemingen mensch 

 en dier van zijne groeiplaats verwijderd houden en zelfs plan- 

 tengroei in zijne nabijheid onmogelijk maken, terwijl alleen 

 een basilisk, een fabelachtige slang met vurige oogen, zich 

 onder den boom thuis gevoelt. Eerst in onze eeuw, toen men 

 de zaak wat nader dorst bekijken, is aan het licht gekomen, 

 wat men van deze verhalen gelooven mag, en wat op rekening 

 van bijgeloof en phantasie moet gesteld worden. Schadelijke 

 dampen verspreidt de boom niet, voor planten nog dieren is 

 het verblijf in zijne omgeving gevaarlijk. Wel werkt het melk- 

 sap, dat bij insnijding rijkelijk uit den stam vloeit, in het 

 bloed opgenomen, als een hevig hart vergift, waartegen volgens 

 RuMPHius vooral de bol van Crinum aslaticum L., die braak- 

 wekkende eigenschappen bezit, als tegengift dienen kan. Als 

 werkzaam bestanddeel is uit het J.M^iar/s-melksap een kristal- 

 lijn lichaam, autiarine, bereid. Het is in den laatsten tijd 

 nader onderzocht door prof. Wefers Bettink, die voorts twee 

 niet kristallijne, misschien niet enkelvoudige, stoffen, oepaïne 

 en toxicarine, vond. 



Op Java zijn tegenwoordig nog maar enkele vindplaatsen 

 van den oepas antjar-boom ; een exemplaar staat te Buitenzorg 

 op het erf van den Grouverneur-Generaal. Hoogst merkwaar- 

 dig is het, dat er individuen van deze boomsoort zijn, wier 

 melksap geeue of slechts geringe giftigheid bezit; zoo is in 

 's Lands Plantentuin één boom, wiens sap veel minder giftig 

 is dan dat der andere daar aanwezige exemplaren. Blume 

 heeft op grond van dit feit het geslacht zelfs verdeeld in A. 

 toxlcaria en A. Innoxia^ het is echter op botanische gronden 

 zeer de vraag, of deze indeeling kan gehandhaafd blijven. 



Ook van een pijlgift, op het Maleische schiereiland in ge- 

 bruik, geloofde men vroeger, dat het van Antiaris ioxicaria 

 afkomstig was. Onderzoekingen van de laatste jaren hebben 

 evenwel uitgemaakt, dat dit vergift samengesteld is uit de 

 extracten van drie wortels, waarvan twee tot soorten van het 

 geslacht Strychnos behooren, terwijl de derde misschien de 

 wortel eener Riiblacee is. De physiologische werking van dit 



