— 641 — 



Het grootste deel Tan het boekje handelt natuurlijk Tolgens den 

 titel over kinacultuur, vfij kunnen, dat voorloopig buiten beschouwing 

 laten, maar de professor heeft het ook over de wijze van leven, 

 de gewoonten enz. van de Hollanders op Java. Over het algemeen 

 is hij nog al ingenomen met hetgeen hij hier zag, hij is enthou- 

 siast over het natuurschoon van Java, hij is echter een goed op- 

 merker en ziet onze gebreken, vooral ons gebrek aan smaak in 

 enkele opzichten, zeer goed. 



Hij zegt : er bestaat bij de Hollanders op Java eene eigenaardige 

 gewoonte om hunne erven te versieren? welke even zonderling 

 als onasthetisch is, bij iedere woning namelijk zoowel bij die 

 van particulieren als bij de hotels, zijn langs den hoofdweg, die 

 naar het huis loopt, lange rijen groote potten en half doorgezaagde 

 wijnvaten geplaatst, van de potten is gewoonlijk het onderste deel 

 zwart geteerd en het bovenste wit gekalkt. Vit deze enorme 

 potten en weinig sierlijke tonnen komen meestal magere, kale, leelijke 

 Croton's te voorschijn, die ternauwernood in het leven kunnen blij- 

 ven in den dikwijls door het vele begieten steenhard geworden grond; 

 voor de variatie staan er ook wel palmen in, welke er ook al 

 even jammerlijk uitzien. Al deze planten zijn ziekelijke, treurige 

 individuen en het contrast met de krachtige, gezonde fraaie exem- 

 plaren derzelfde soorten, die dikwijls in de onmiddellijke nabijheid 

 maar in den vrijen grond staan moet wel opvallen. En waarom 

 doet men zulks ? Dit is eene vraag die wel iedere bezoeker van Java 

 zich on^villekeu^ig zal stellen, bij het zien dier tallooze akelige 

 planten, die men eigenlijk kunstmatig zoo leelijk maakt door ze 

 gebrek te laten lijden, in potten die toch werkelijk ook al niets 

 tot versiering bijdragen ; tot verfraaiing dus niet, maar waarvoor dan ? 



De sleutel van dit probleem meen ik door een toeval gevonden 

 te hebben. Toen ik eens door Batavia reed, bemerkte ik op een 

 klein particulier huis een schoorsteen. Verwarming op Batavia? 

 Daar moest ik meer van weten, en na onderzoek bleek het slechts 

 eene decoratieve schoorsteen te zijn, daar ging mij een licht op, die 

 schoorsteen was voor den gelukkigen bezitter eene herinnering aan 

 het vaderland, voor eene dergelijke uitdrukking van vaderlands- 

 liefde moet men sympathie voelen. Gaan we nu nog een stap 

 verder, en houden we rekening met de traditioneele liefde der Hol- 

 landers voor vreemde planten, welke in Holland niet in den vrijen 

 grond kunnen groeien, daar zij 's winters binnen bewaard moeten 



