— 653 — 



heeft, eene gunstige wending aan den landbouw dier dagen 

 moest geven. 



In het begin was men nog al onhandig bij deze nieuwe 

 cultuur, men stuitte op allerlei bezwaren, tot in 1765 pastoor 

 Mayer mededeelde, dat men den oogst van een klaveryeld verdub- 

 belen kon door het met gips te bemesten. Deze ontdekking ver- 

 wekte groot enthousiasme, het was zegt Schwertz, het begin van 

 een nieuwen tijd voor den landbouw. Het inproductieve braaklig- 

 gen der velden, dat altijd als eene noodzakelijkheid beschouwd 

 werd, maakte plaats voor de voordeelige klavercultuur. 



Proeven werden nu zoowel in Frankrijk, Engeland als in Ame- 

 rika genomen, gewoonlijk slaagden zij. Spoedig begon men 

 te overdrijven, men verkeerde in den waan, dat gips eene 

 meststof was, die alle andere kon vervangen. De misrekenin- 

 gen konden niet uitblijven, en weldra begon men in een ander 

 uiterste te vervallen, werd de gips eerst als eene soort alge- 

 meene bemesting aangewend, nu die opvatting onjuist bleek te 

 zijn, begon men het gipsgebruik te verwaarloozen. De Fransche 

 landbouw vereeniging achtte den tijd gekomen eene enquête 

 dienaangaande te houden. Eene serie vi*agen werden den land- 

 bouwers voorgelegd, de antwoorden werden ontvangen en ge- 

 regeld door Bos, hoogleeraar „au Museum d'histoire naturelle", 

 het bleek toen. dat gips zeer nuttig werkt op weiden, die een hu- 

 musrijken bodem hebben, echter geheel zonder invloed is op 

 leguminosen of granen, die op onvruchtbaren grond geteeld 

 worden. Deze conclusies zijn door alle latere proefnemers 

 bevestigd, de werking van de gips echter te verklaren is niet 

 zoo eenvoudig. 



De kwestie is lastig genoeg en heeft aan de landbouwkun- 

 digen heel wat te denken gegeven. Zooals wij weten, werkt 

 de gips het gunstigste op de Leguminosen, en juist is de 

 wijze, waarop deze planten zich voeden, eigenaardig, zij ge- 

 dijen slechts goed in humusrijke gronden. 



Zeker werkt gips niet direct oplossend op de humusachtige 

 stoffen, indirect echter wel. Zoo is het bij onderzoek gebleken, dat 

 vaa grond, die met gips bemest is, men door water eene grootere 



