— t)5o — 



ten zijn verkregen, dat er door betere gereedschappen en werk- 

 tuigen eene groote verbetering in de grondbewerking is 

 gebracht, heeft de invoer en het regelmatig gebruik van phos- 

 phaten grooter en regelmatiger oogsten ten gevolge gehad. 



Een honderdtal jaren geleden was onze kennis van het 

 plantenleven nog gering, deze kennis kon zich niet uit- 

 breiden, zoolang de scheikunde nog niet in staat was de schei- 

 kundige samenstelling onzer cultuurplanten te bepalen, nog 

 geen vertrouwbare scheikundige analyses kon maken. Zoodra 

 de methoden voor dit onderzoek beter werden, begon een 

 Physioloog uit Geneve. de hoogst verdienstelijke de Saussure, 

 de a^ch der planten scheikundig: te onderzoeken. Dit onder- 

 zoek was zoo vruchtbaar, dat hij in 1804 in zijne „Recher- 

 ches chimiques sur la végétation" kon schrijven: „Ik heb 

 -kalkphosphaat gevonden in de asch van alle onderzochte 

 «planten, en er is niet de minste reden te vinden, dat zij 

 ..zonder deze kunnen leven." 



Men zou zeggen, dat ua een dergelijk onderzoek eu na de 

 woorden van zulk een hoogst betrouwbaar wetenschappelijk 

 man, men met het bemesten door middel van phosphaten zoude 

 beginnen : niets daarvan, het woord van de Saussure vond 

 geen • weerklank ; eerst twintig jaar later kwam men er door 

 zuiver empirisme toe. door het gebruik van beenzwart. de nut- 

 tige werking der phosphaten te leeren kennen. 



Onder den druk van het z. g. continentale stelsel was in 

 Europa groot gebrek aan koloniale waren ontstaan, men begon 

 toen uit de bieten suiker te bereiden. Het sap der bieten 

 moest ontkleurd worden, men maakte daarvoor gebruik van 

 het beenzwart, dat echter op den duur zijne ontkleurende 

 eigenschappen verliest en daardoor voor den suikerfabrikant 

 geen waarde meer heeft. Dientengevolge hoopte het zich in 

 de nabijheid der iabrieken op. en daar het door de groote 

 massa's hinderlijk werd. bracht men het, om er zich van te 

 ontlasten, op de naburige velden. Het geluk wilde, dat deze 

 velden arm aan phoshorzuur waren, men verkreeg daarom na 

 de bemesting met beenzwart grootere oogsten: zoodra de gun- 



