— 721 — 



aarde 1 gram phosphorzuur bevat waarvan 0.2 gr. oplosbaar 

 in azijnzuur, de bemesting met superphosphaat geen invloed 

 heeft op den groei der planten en gerust nagelaten kan wor- 

 den ; in dezen toestand bevonden zich de proefvelden te Grrig- 

 non, van de gronden te Limagne en ook van een bodem, die 

 sinds de hooge oudheid haar vruchtbaarheid bewaard heeft, 

 namelijk van de door den Nijl overstroomde landen kan het- 

 zelfde gezegd worden. 



Men moet niet vergeten, dat de verschillende deelen die den 

 grond vormen, of die men er bijvoegt, onophoudelijk op elkaar 

 reageeren, en dat die reactie soms tot zeer onverwachte uitkom- 

 sten aanleiding geeft. 



Sedert 1875 werden verscheidene grondstukken van het 

 proefveld te Grignon onbemest gelaten, het natuurhjke gevolg 

 daarvan was eene sterke vermindering van den oogst. Yooral 

 was het opvallend, hoe slecht klaver er groeide: het was niet 

 duidelijk of deze achteruitgang toegeschreven moest worden 

 aan vermindering der hoeveelheid humus of aan gebrek aan 

 phosphorzuur. Het laatste was niet waarschijnlijk, daar het 

 phosphorzuur niet door water weggespoeld wordt maar slechts 

 vermindert met hetgeen met den oogst van het veld gehaald 

 wordt. Eene eenvoudige proef kon deze kwestie uitmaken, 

 door de eene helft van het veld met superphosphaat te bemes- 

 ten en de andere helft onbemest te laten, zoude het spoedig 

 blijken. De resultaten waren, dat er geen verschil in groei der 

 beide perceelen viel te bespeuren. De proef was reeds in het 

 vergeetboek geraakt, toen het volgende jaar het koren op het 

 vroeger met superphosphaat bemeste veld zich buitengewoon 

 krachtig ontwikkelde en een grooteren oogst gaf dan het koren 

 op de andere velden. Daar uit talrijke proeven gebleken was, 

 dat toevoeging van phosphaten nagenoeg geen invloed op den 

 plantengroei te Grignon uitoefende, en dat daarenboven het 

 verschil in de hoeveelheid phosphorzuur in de verschillende 

 met koren bezaaide velden niet groot genoeg was om de zaak 

 te verklaren, moest er eene andere oorzaak zijn ; de scheikundige 

 analyse toonde aan dat, hoewel de verschillende perceelen nage- 



