— 722 — 



uoeg evenveel phosphaten bevatten, het in de andere vakken 

 niet meer in oplosbaren vorm voorkwam, hetgeen in het boven- 

 genoemde ook vrel het geval was. Deze gunstige toestand is 

 te danken aan den stalmest, want deze werkt niet slechts gunstig, 

 omdat zij zelf phosphorzuur in den grond brengt, maar niet min- 

 der door haar oplossende kracht, die de phosphaten in den grond 

 in opneembaar plantenvoedsel omzet. Zoo ziet men in omge- 

 keerden zin wel, dat op gronden, waar de superphosphaten 

 gunstig werken, zoolang men alleen met chemische meststof- 

 fen werkt, dien gunstigen invloed ophoudt na bemesting met 

 stalmest. Zulks is het geval in kalkarme gronden, waardoor 

 het phosphorzuur somtijds te oplosbaar wordt en zoodoende 

 nutteloos of zelfs nadeelig voor de planten wordt, in kalkhou- 

 dende gronden kunnen dergelijke omzettingen niet plaats heb- 

 ben, men kan daarom in eerstgenoemde grondsoorten het euvel 

 door kalken verhelpen. 



Uit het boven medegedeelde zal wel duidelijk genoeg geble- 

 ken zijn van hoe groote waarde de phosphaten voor den land- 

 bouw zijn, het gebruik er van als meststof is dan ook buiten- 

 gewoon toegenomen. In 1890 was de productie gestegen tot 

 één en een half millioen ton ; het grootste gedeelte kwam uit 

 de Vereenigde-Staten, die 600.000 ton en Frankrijk, dat 

 400.00U ton produceerde, sinds dat tijdstip is de productie nog 

 toegenomen. Leverde Florida in 1«90, 50.000 in 1893 kon 

 dezelfde staat op eene productie van 1 75.000 ton bogen. Behalve 

 deze onmiddellijk uit de aardlagen afkomstige phosphaten, krijgt 

 men uit enkele ijzerertsen nog bijna een millioen ton. Ook 

 wordt er ruim twee millioen ton superphosphoat gefabriceerd; 

 Duitschland, Engeland en Frankrijk leveren hiervan drie 

 vierde en gebruiken daarvoor 700.000 ton zwavelig zuur. 



Men schat de hoeveelheden in Frankrijk gebruikt op 150.000 

 ton eenvoudig fijngestampt mineraal phosphaat, 70.000 ton 

 uit metaal verkregen en 500.000 ton superphosphaten. De 

 groote fabrieken te Saint Gobain maakten in 1889, 100.000 

 ton en in 1893, 200.000 ton superphosphaat, het gebruik nam 

 hier jaarlijks toe met 25.000 ton. 



