— 724 — 



160 kilo potasch van het veld verwijderd worden, deze stoffen 

 moeten onvermijdelijk aan den grond in den een of anderen 

 vorm teruggegeven worden. Indien gij zulks verzuimt, indien 

 gij den roofbouw „la culture vampyre des siècles d'ignorance" 

 voortzet, zal de reeds door lange cultuur uitgeputte bodem, boe 

 langer hoe kleiner oogsten voortbrengen, waarvan armoede en 

 ellende de treurige gevolgen zullen zijn. Door deze stellige 

 uitspraken van een zoo gezaghebbend man als Liebig was, daar- 

 toe verleid, maakte men gebruik van de goedkoop geworden 

 potaschzouten met het reeds vermelde resultaat. 



Indien men met hulp van krachtig oplossende middelen er in 

 slaagt eenige grammen aarde op te lossen en daarna de potasch 

 isoleert en weegt, en de aldus verkregene hoeveelheid per hectare 

 berekent, komt men tot kolossale quantiteiten. De Duitsche 

 agronomen komen tot 36 a 40 ton per hectare, Bertholot kwam 

 tot 35 ton te Meudon en op de proefvelden te Grignon werd 

 eene hoeveelheid van 32 ton geconstateerd. Ongetwijfeld zijn 

 deze aanzienlijke hoeveelheden niet direct oplosbaar, ze zyn 

 niet onmiddellijk geschikt voor plantenvoedsel, langzamerhand 

 worden zij echter door atmospherische invloeden aangetast, en 

 de potasch, die door gewoon water niet opgelost wordt, kan 

 door het zure vocht der plantenwortels opgelost worden en zoo 

 door de planten worden opgenomen. Eene bijvoeging van po- 

 tasch in dergelijke gronden, kan daarom voor de planten niet 

 voordeelig zijn. 



In werkelijkheid is de theorie door Liebig opgesteld, de theorie 

 der restitutie, kamergeleerdheid, die in de praktijk niet met 

 succes toegepast kan worden. Er moet meer gelet worden op 

 de samenstelling van den bodem ; ontbreken daarin stoffen, die 

 de plant voor hare voeding noodig heeft, of komen die stoffen 

 daarin in onoplosbaren toestand voor, dan moet er in het eerste 

 geval naar gestreefd worden, door bemesting in den geschikten 

 vorm daarin te voorzien en in het tweede geval met de talrijke 

 ons ten dienste staande middelen de voedingstoffen in den bodem 

 oplosbaarder temaken. Als er phosphorzuur aan ontbreekt, moet 

 de landbouwer zulks op zijn veld brengen, eene ruimere oogst 



