— 726 — 



chilisalpeter verkocht, gemengd met gewoon keukenzout, koe- 

 ken (boenkil) werden in hoofdzaak vervaardigd van zaagsel ; ten 

 einde een einde te maken aan al deze knoeierijen, werden er 

 landbouwproefstations opgericht waar de meststoffen scheikun- 

 dig onderzocht werden, van de mest aan die inrichtingen onder- 

 zocht is de landbouwer zeker, dat hij goede waar voor zijn geld 

 krijgt. 



In verschillende streken hebben zich vereenigingen van land- 

 bouwers gevormd, die voor gezamelijke rekening groote hoe- 

 veelheden kunstmest koopen en ze dan scheikundig laten on- 

 derzoeken. Dat dergelijke zaken geheel op den weg van zulke 

 vereenigingen liggen behoeft geen verder betoog, de leden heb- 

 ben in de eerste plaats zekerheid goeden mest te krijgen, daar 

 de onkosten overmijdelijk aan het onderzoek verbonden door 

 een aantal leden te zamen gedragen worden is het veel minder 

 bezwarend ; in de tweede plaats zijn groote hoeveelheden altijd 

 tegen aanzienlijk billijker prijs te krijgen, dan indien ieder voor 

 zich zelf eene geringere hoeveelheid moet koopen. 



Dank zij al deze maatregelen neemt het gebruik van kunst- 

 mest steeds toe, in twintig jaren is het meer dan verdubbeld ; 

 in Frankrijk wordt tegenwoordig meer dan 200.000 ton chili- 

 salpeter en 30.000 ton zwavelzure ammonia verbruikt, indien 

 men hier nog de phosphaten, de koeken en de potasch bijvoegt, 

 komt men tot het aanzienlijke bedrag van 120 millioen francs, die 

 jaarlijks alleen in Frankrijk aan kunstmest besteed worden ; 

 hoe ongeloofelijk het ook klinkt, door de statistiek is bewezen 

 dat deze cijfers juist zijn. 



VI. 



Men kan niet anders zeggen, dan dat er krachtige pogingen aan- 

 gewend zijn tot verbetering van den toestand van den landbouw, 

 en dat de nieuwere leer der bemesting hier niet weinig toe 

 heeft bijgedragen; toch zijn de verkregen resultaten niet zooals 

 men ze kon verwachten, zij zijn nog altijd middelmatig. Hoe 

 is het mogelijk, dat men met de gedane moeite en de gemaakte 



