— 733 — 



Het is een eigenaardige toestand; ontelbare analyses heb- 

 ben aangetoond, dat ons bouwland, een a twee duizendste 

 stikstof bevat, dat is 4000 a 8000 kilo per hectare, dus 

 40 a 80 maal de hoeveelheid, die wij noodig hebben om den 

 bodem voldoende vruchtbaar te maken. Onze kennis is echter 

 in deze nog zoo beperkt, dat wij nog niet in staat zijn uit deze 

 groote hoeveelheid stikstof zooveel oplosbaar te maken als de 

 planten voor een krachtigen groei noodig hebben, en zijn we ge- 

 dwongen die zoo voor de hand liggende stof, met speciaal daar- 

 voor ingerichte schepen, die de groote reis om kaap Hoorn 

 maken, de chilisalpeter van de westkust van Zuid-Amerika 

 te halen. 



Is het dan onmogelijk, uit den grond zelf de nitraten te ver- 

 krijgen waarom we zoo verlegen zijn? 



De volgende proef kan daarop eenigermate antwoord ge- 

 ven. Van Maart 1892 tot Maart 1898 werd het drain water, 

 dat uit de aarde van een vak met planten te Grignon 

 gespoeld was, scheikundig onderzocht, er werd toen eene hoe- 

 veelheid stikstof in gevonden van 221 kilo per hectare, dus 

 meer dan het dubbele dat voor eene krachtige bemesting noodig 

 is. In het daaropvolgende jaar werd gedurende denzelfden tijd 

 slechts 79 kilo gevonden. Yan waar dit groote verschil? De 

 grond was in het eerste jaar behoorlijk diep omgewerkt, en al- 

 tijd was de bovengrond goed opengehouden, terwijl het daar- 

 opvolgende jaar slechts eene zeer oppervlakkige bewerking met 

 de hak — een gereedschap dat veel overeenkomst met de patjoel 

 heeft — had plaats gehad. 



Uit deze proef valt voor ons veel te leeren; als we er nog 

 niet van overtuigd waren, zien we hieruit het groote nut van 

 goede en voortdurende bewerking van den grond. Het nut dat 

 wij er door bereiken is in de eerste plaats de verbetering van 

 den physieken toestand van den bodem, daar hebben we het 

 nu echter niet over, maar uit de proef blijkt, dat wij er door 

 eene voldoende hoeveelheid stikstof in nitraten, anders gezegd 

 in een voor de planten opneembaren vorm doen omzetten ; het 

 groote verschil tusschen eene flinke omwerking en een daarna 



