— 740 — 



die boomgoden zijn nog niet onttroond, en nog roept de men- 

 schenstem den geest wakker. Nog heden! Daarom fluit de 

 schipper in het zeil als windstilte hem tegenhoudt en doet 

 dat in de wateren van den Indischen Oceaan evengoed als in 

 de ringvaarten der Noord-Hollandsche polders, en uw ,j'ongen", 

 die u vergezelt op uw tochten door Sumatra's binnenlanden, 

 vindt het oneerbiedig luid te spreken als uw weg door de 

 hooge kamferbosschen voert. 



Ja, tegenover den boschgod is de mensch zoo klein. De jonge 

 Salyavan, zegt eene Hindusche legende, tracht een boom om 

 te houwen, en wordt, voor die vermetelheid, eensklaps gedood. 

 't Volksgeloof zegt ook, in Duitschland en Rusland beide, 

 dat het niet geraden is oude denneboomen met wortel en al 

 uitteroeien ; verstandig in het, ze boven den grond aftezagen. 

 Waartoe den machtige weerstaan ? En hoe lager de trap van be- 

 schaving is, waarop de volken staan, hoe grooter de vrees is voor 

 den geheimzinnigen, onbekenden, maar overmachtigen boschgeest. 



Maar de boommythe heeft ook haar geschiedenis, en daarin zijn 

 zelfs duidelijk tijdperken te onderscheiden. — Er trilt — om zoo 

 te zeggen — door die boommythen een ander vermoeden, een ver- 

 moeden van eene komende overwinning. Overwinning eens door 

 beschaving te behalen, maar zóó, dat toch het mysterie overblijft. 

 Een palikaan — een rooverhoofdman — verlaat een Albaneesch 

 bosch met dit gebed: „Wij nemen afscheid van u, o bosch! 

 Yergeef het ons, dat wij van uw water dronken, dat wij uw 

 gras vertreden hebben." Het bosch antwoordt: „ik vergeef 

 u alles, palikaan! ook het vertreden van mijn gras en het 

 drinken van mijn water, want altijd vloeit er nieuw water en 

 altijd ontspruit er nieuw gras. Maar een ding vergeef ik u nooit: 

 dat ge mijn takken gebroken hebt om er spinnewielen van te 

 maken, die ge 's avonds, als 't gaat schemeren, aan de meisjes 

 geeft; want dit doet me pijn." — We gevoelen het: 't ver- 

 moeden leeft, dat beschaving eens de oude goden zal ont- 

 wijden. Als de boom tot spinnewiel wordt verlaagd, of — wat 

 is hier waarheid ? — wordt verhoogd, dan wordt hem 't goddelijk 

 karakter ontnomen. 



