— 744 — 



anders, waar we de wereld der struiken oï kruiden (1) binnen- 

 gaan. Hier treedt de mensch op als de meerdere, hier aanvaardt 

 hij zijn taak als wereldbeheerscher ; de kruiden met hun bo- 

 venzinnelijke machten moeten hem dienen, behoeden, zegenen, 

 't Geheimzinnig donker der urwouden verdwijnt! 



Weder volg ik den straks bewandelden weg, en noem ik een 

 paar feiten, met opzet, schijnbaar willekeurig, bijeengebracht 

 uit verschillende oorden, verschillende tijdperken. Ik doe dit 

 omdat we, op deze wijze, weer tot de conclusie komen, dat 

 we met een algemeen menschelijk verschijnsel te doen hebben, 

 dat materieel overal gelijk is, alleen formeel verschillend, den 

 stempel moet dragen van 't verschil in landaard, ras, persoonlijk- 

 heid der dichters zelfs. 



Ook de wereld der kruiden (der kleinere planten) daalt af 

 uit de heerlijke woonplaats der Olympiërs, der onsterfelijken. 

 Want weet ge waar de heer, de god aller struiken woont? De 

 Rig-Veda weet het, met de meeste zekerheid. Soma heet die 

 machtige, mogelijk is hij de god Lunus, ik weet het niet, maar 

 wel weet ik dit : Soma's bloem (2) is zilver, en zijn wortel 

 is de nacht. En geen enkel kruid, geen struik groeit er op 

 aarde, of die is uit Soma voortgekomen, toen neergevallen op 

 aarde om daarin wortel te schieten. Eens werd Soma door Schiva 

 gestraft en in eene vrouw veranderd, maar werd toen de nacht- 

 verlichtster, de maan. En ook in eene geheel andere wereld 

 weer 't zelfde verschijnsel. Hekatê, de godin aller tooverplanten, 

 heeft hare geheimzinnige tuinen op de maan. Ze is de be- 

 angstigende godin, de maan als ze niet zichtbaar is ; toch heeft ze 

 ook vriendelijke eigenschappen van haar mededingster Artemis, 

 de godin der lichtende maan, overgenomen ; daarom werden te 

 Efesos de tempels der beide godinnen onmiddellijk naast elkander 

 geplaatst. En gaan we nu eene geheel andere wereld binnen, 

 die der Perzen, dan vinden we daar dezelfde denkbeelden terug. 



(4) Ik denk aan 't Horatiaansche y>vivere herbis", struik of kruid hier 

 genomen in den zin van Herba^ in tegenstelling met boomen en bloemen. 

 (2) Tiele t. a. p. bl. 29, 41 enz. 



