— 748 — 



te drinken, en als Stoïan dan Elka ziet, dan ontvlucht hij haar, 

 en ook Elka herkent hem niet meer. 



Zoo is de mensch beheerscher geworden der hemelsche 

 machten : deze moeten hem dienen, dienen tot bevrediging van 

 zijn innigst verlangen. Is zoo 't hemelsche tot middel verlaagd 

 om gelukkig te maken, dan verliest het zijn goddelijk karakter. 

 Dat is 't altijd terugkeerend verschijnsel der godsdienstgeschie- 

 denis: wordt een godsdienst een middel om „zalig" te worden, 

 dan wordt het ideaal verdonkerd, en verliest hij zijn goddelijk 

 karakter. Zoo hebben de kerkelijke leerstelsels ook het Christen- 

 dom, tot onherkenbaar wordens toe, verminkt. 



Maar de herinnering blijft over: de kruiden, nu tot dienaren 

 verlaagd, waren eens toch hemelsche wezens. Dat bewustzijn 

 spreekt zich, ook nog in een anderen vorm, duidelijk uit. 

 Hekatê heeft ten slotte haar toovermacht van machtiger wezens. 

 Haar afkomst is niet met zekerheid te vermelden, de burger- 

 lijke stand dezer verhevenen is niet nauwkeurig bijgehou- 

 den, maar dat ze haar macht ten slotte aan haar grootmoeder 

 Phoibe, of aan Helios, den zonnegod, ontleent is boven allen 

 twijfel verheven. De plant in den maantuin gekweekt, is 

 eigenlijk door de zon ten leven gewekt. En dit gaf de geboorte 

 aan een breede reeks andere voorstellingen, die met meer kracht 

 nog voortleven, dan die we reeds vermeldden. 



De Gubernatis meent, dat er planten zijn aan de zon gewijd. 

 Ik meen, dat deze voorstelling minder juist is. De kruiden 

 blijven Hekatê's kweekelingen, maar er zijn er, die door haar zijn 

 begenadigd, toen zij 't meest gunstelinge van Helios was. En 

 nu is er één dag, een enkele, waarop de zon zich in al de 

 volheid van haar leven openbaart, 't is het etmaal van het zomer- 

 solstitium. Christen- zendelingen vonden dien dag als grootsten 

 der feestdagen, en ze waren slim genoeg om dat feest niet afte- 

 schaffen, maar te veranderen in een gewijd aan St. Jan Baptist, 

 den strengen boetprediker der woestijn, den heraut van het 

 licht. (1) En wonderen vertellen ze van dien St. Jansnacht I 



(1) Vrgl. Wedekind y>das Johannisfesf' Frankf. 1818. 

 Dr. Karl IJase ))Kirchengeschichté' S. 178. 



