— 751 — 



ervan optekliuimen. Ik ben er zeker van : we zouden een stukje 

 culrurgeschichte ontvanaren. dat van groot belang zou zijn voor 

 de kennis der mensehelijke ontvnkkelin? : de historicus, die dit 

 onderneemt, zal een werk verrichten niet minder belangrijk 

 dan het opsporen van de bronnen eener pas ontdekte rivier. 

 Een oogenblik moet ik nog stilstaan bij een verschijnsel in 

 de geschiedenis, waarvan ik u heden een stukje vertel, een 

 verschijnsel van filosofische beteekenis. Dualistisch is de oude 

 wereldbeschouwing: tegenover Ahuramazda staat Angramain}~u. 

 Satan tegenover den Heer : unvermittelt staan die twee 

 werelden óf naast, óf tegenover elkaar. Xatuurlijk vinden we 

 ook in de plantenwereld hetzelfde terug: tegenover de nutri^e, 

 staat de giftplant. Maar. ..... eene nauwkeui-ige vergelijking 



der mythen die hier in aanmerking komen, heeft mij tot de verras- 

 sende ontdekking gebracht, dat hier — als van huisuit — eene mo- 

 nistische wereldbeschouwin? overheerschende is. De plant zelve 

 kan niet slecht zijn ; al de kruiden blijven kindereu des hemels. 

 De uit den hemel gevallene dienaren van Soma zijn. van nature, 

 goed, maar .... kunnen verleid worden door de menschen of 



door der menschen aanraking bezoedeld. Ook komt de plant 

 soms onder den onzaligen invloed van den mensch vijandige 

 krachten, maar blijft daarom zelve nog rein. Er zijn schadelijke 

 planten, maar de Germanen wisten, dat booze geesten in de 

 planten gevaren zijn om ze te bederven. De Medeas en de 

 Circes der Hellenen bezoedelen de planten, die ze aankweeken. 

 Als Satan een Russisch huwelijk wil verijdelen, dan kiest 

 bij tot zijn wapen eene op zich zelve onschadelijke plant, maar 

 die dan in ..duivelski-uid" verandert. Wanneer men, in het 

 district Tver, een meisje ten huwelijk vraagt, doet men dit 

 „duivelskruid" in een flesch brandewijn. Daarmede gaat de 

 vader der bruid naar dien van zijn aanstaanden schoonzoon. 

 Deze biedt nu aan, den duivel aftekoopen; is de som, die ge- 

 boden wordt, groot genoeg, dan verandert het duivelskruid in 

 een zegen aanbrengende kracht. De plant zelve is dus onschul- 

 dig. — Even duidelijk blijkt dit uit het volgende. De doornige 

 struik is natuurlijk voor den mensch zeer gevaarlijk. Toch 



