109 



(zie bldz. 26) verkreeg ik een goede honderd vijftig planten 

 en teelde deze, voor de helft op zand- voor de helft op 

 kleigrond. De planten ontwikkelden zich normaal en in de 

 opbrengst bevond zich geen enkele kwade pit. Het staat 

 dus wel vast, dat het geen erfelijke afwijking is. 



Deze resultaten stemmen overeen met eenige waarne- 

 mingen, die men in de practijk gedaan heeft. Zoo deelt mij 

 een landbouwer uit Zeeland mede, dat hij uit Friesland 

 zaad van schokkers betrok, volkomen vrij van kwade 

 pitten. De oogst hiervan was echter zoodanig door de ziekte 

 aangetast, dat hij ze het volgend jaar niet meer uitzaaide. 

 Hij verkocht de opbrengst aan een landbouwer in Noord- 

 Brabant, waar ze een prachtig gewas en gezonde erwten 

 opleverde. Wel had deze de erwten zeer dik gezaaid, daar 

 hij vreesde voor onvoldoende kiemkracht. 



Dit is geheel in overeenstemming met het voorafgaande : 

 de zieke zaden kunnen volkomen gezonde planten op- 

 leveren met normale erwten ; men dient echter dikker te 

 zaaien, want er valt een zeker percentage uit. Ongetwijfeld 

 vermindert dus ook de waarde als zaadgoed; vooral wan- 

 neer er zeer veel zwaar aangetaste erwten bij zijn kan dit 

 percentage wel eens hoog zijn. Het zou echter vrij een- 

 voudig zijn om dit van te voren te onderzoeken. 



Wanneer wij nu ook al uit deze waarnemingen een en 

 ander over den aard der ziekte weten, omtrent de oor- 

 zaak ervan tasten we nog geheel in het duister. 



Men kan eenige veronderstellingen opperen, nagaan welke 

 het best beantwoordt aan de bekende feiten en vervolgens 

 trachten een leiddraad te vinden voor verder onderzoek. 



Er zijn in hoofdzaak twee mogelijkheden: 



a. de ziekte is van parasitairen aard ; 



b. zij wordt veroorzaakt door de een of anderen misstand 

 in den bodem, hetzij een tekort aan een of andere voeding- 

 stof, hetzij de aanwezigheid van een schadelijk bestanddeel, 

 een minder ffunstigre structuur of iets van dien aard. 



