112 



waterstand het zoute water door den voet van den dijk en 

 komt zoo in de slooten die zijn landerijen doorsnijden. 

 Van een dezer velden, waar voli^ens mededeelini^ in 1916 

 het ziekteverschijnsel hevig was opi^etreden, werden in 

 1918 twee monsters gestoken. Bij onderzoek bleken zij 

 slechts zeer geringe sporen chloor te bevatten ; volgens 

 prof. Aberson (in wiens laboratorium de monsters onder- 

 zocht werden) is dit een afdoend bewijs, dat het zeew^ater 

 hoegenaamd geen rol hierbij speelt. Dat hierdoor echter 

 reeds bewezen zou zijn, dat er in het geheel geen sprake 

 zou zijn van schadelijke bodeminvloeden staat voor mij 

 nog niet vast. 



Wel is waar lijkt het onwaarschijnlijk, dat een dergelijke 

 invloed alleen in het zaad zichtbaar tot uiting zou komen, 

 terwijl de plant overigens zich geheel normaal voordoet. 

 Toch mag men m.i. a priori niet zeggen, dat dit onmoge- 

 lijk is. Bovendien is het niet uitgesloten, dat bij nauwkeu- 

 rig toezien, zou blijken, dat ook het gewas zelf reeds kleine 

 abnormaliteiten vertoont, echter zoo gering, dat zij aan de 

 aandacht ontsnappen. 



Het verschijnsel van de z.g. „hardkokende erwten" wordt 

 vaak toegeschreven aan gebrek aan assimileerbaar phos- 

 phorzuur in den bodem. Hierin hebben we dus een voorbeeld 

 van een beinvloeding door den bodem, die in het bijzonder 

 in^ het zaad tot uiting komt, in dit geval weliswaar niet 

 direct zichtbaar. Voorbeelden, waarbij de vatbaarheid van 

 planten of plantendeelen voor aantasting" door bepaalde 

 parasieten onder invloed van bemesting (dus bodemin- 

 vloeden) toeneemt zijn er reeds vele bekend. Zoo is 

 vaak waargenomen, dat eenzijdige stikstof bemesting de 

 vatbaarheid van vele schimmel- en bacterieziekten zeer in 

 de hand werkt, terwijl phosphorzuur een tegengestelde 

 uitwerking kan hebben. Uit proeven van Appel en Schuster 

 is b.v. gebleken, dat aardappelen, die met superphosphaat 

 gemest waren zich bij kunstmatige infectie met bepaalde 



