113 



bacteriën volkomen resistent toonden, terwijl met kalk- 

 gemeste in rotting" overgingen. 



Ook andere waarnemers komen tot d.g. resultaten; zoo 

 heeft ook Comes aangetoond, dat superphosphaten een zeer 

 gunstigen invloed hebben op de resistentie van granen tegen 

 roest. De invloed \an de meer of mindere alkaliteit van 

 den bodem op de aardappelschurft is voorts een bekend 

 voorbeeld van een dergelijken bodeminvloed. 



Dit voert ons tot het denkbeeld of we ook hier misschien 

 met een zeer gecompliceerd verschijnsel te doen hebben ; 

 er zijn feiten, die wijzen op bodeminvloeden, andere die 

 doen denken aan een infectie van de jonge, zich ontwik- 

 kelende zaden, door het binnendringen van organismen in 

 de microp3ie. Ook deze mogelijkheid dienen we dus te 

 overwegen : of misschien onder den invloed van nog onbe- 

 kende vermoedelijk in de bodemgesteldheid gelegen factoren 

 er een verhoogde vatbaarheid optreedt voor een dg. infectie 

 van een door stempel en stijl binnendringend organisme. 



Ten slotte dienen we nog de vraag onder de oogen te 

 zien, of we hier eigenlijk wel met een ziekelijk verschijnsel 

 te doen hebben, of dat het misschien een gevolg zou kunnen 

 zijn van ongunstige voorwaarden tijdens het zichten en 

 drogen der erwten op het veld. Men zou zich b.v. kunnen 

 voorstellen, dat door regenachtig weer de erwten lang 

 vochtig bleven, dat er water door de micropyle naar binnen 

 en tusschen de zaadlobben doordrong en hier een plaatselijk 

 afsterven van het weefsel veroorzaakte. Intusschen lijkt 

 mij deze veronderstelling zeer onwaarschijnlijk: de eigen- 

 aardige beperkte verspreiding (voor zoover althans bekend) 

 van het verschijnsel pleit er reeds tegen. Bovendien doen 

 erwten, die onder d.g. ongunstige omstandigheden geleden 

 hebben zich geheel anders voor: Men neemt dan bruine 

 onregelmatige vlekken op de zaadhuid waar, die zich op 

 de zaadlobben kunnen voortzetten, in 't kort een proces, 

 dat van buiten naar binnen voortgaat, juist het tegengestelde 



