188 



celdeelinii' ontstaat dan het gezwel, dat immers een opeen- 

 hooping van cellen is. Verschillende waarnemingen, zoowel bij 

 het onderzoek van reincultures als van zieke planten gedaan, 

 pleiten inderdaad sterk voor de juistheid van deze hypothese. 

 In reincultures treden onder ongunstige omstandigheden 

 zulke in volutie- vormen op; men kan ze doen ontstaan door 

 kleine hoeveelheden azijnzuur bij agar- en bouilloncultures te 

 brengen; azijnzuur nu ontstaat vanzelf in cultures van B. 

 tumefaciens op pepton met suiker. De y^'ormen zijn voor 

 het grootste gedeelte dood ; die, welke nog leven, zijn a. h. w. 

 verdoofd, zooals blijkt uit het feit, dat zij eerst na meerdere 

 dagen tot vermeerdering, dus vorming van kolonies, in staat 

 zijn. In cultures van B. tumefaciens ontstaat na opname 

 van stikstofhoudende stoffen werkelijk ammonia. Bij het 

 onderzoek der gallen van planten werden meermalen y-vor- 

 men aangetroffen in het sap, dat uit stukjes van het gal- 

 weefsel diffundeerde. 



Eerst gelukte het niet, bakteriën in de cellen te zien, 

 doch tenslotte werd een werkwijze gevonden, waarbij na 

 kleuring met chloorgoud in de cellen enkele staaf j es vormige 

 bakterieën en ook vertakte involutie-vormen, meestal in 

 den yvorm, te zien werden gekregen. Om op cultuurplanten 

 groei te krijgen, moet veel meer materiaal uitgezaaid wor- 

 den, dan voor gewone goed levende bakteriën noodig is; 

 als de groei begint, gaat deze eerst zeer langzaam, alsof 

 de halfdoode bakteriën eerst moeten bijkomen. Zijn zij 

 evenwel eenmaal bijgekomen, dan is de verdere groei 

 geheel normaal. Dit wijst inderdaad op schaarsheid en op 

 verdooving der aanwezige bakteriën. 



Het schijnt dus, dat er tusschen de plant en de bakte rie 

 een zekere symbiose bestaat, die sterk in het voordeel der 

 bakteriën is. Niet de bakteriën zelven zijn echter de oorzaak 

 van de galvorming, maar wel de door hen afgescheiden 

 stoffen (waaronder vooral ammonia een rol speelt), die de 

 cellen tot buitengewoon sterke deeling prikkelen, waarvan 



