139 



dan tenslotte de vorming van het gezwel het gevolg is. 

 Erwix Smith is er later (1917) in geslaagd, door inspuitingen 

 met een ammoniumzout in de holle stengels van Ricinus- 

 planten nieuwvormingen te krijgen, a. h. w. een stengel in 

 den stengel, zooals hij ongeveer bij tabak had zien ontstaan 

 na enting met Baktermm tumefaciens ; door blootstelling 

 van bloemkoolbladen aan ammoniakdamp en aan dampen 

 van alcohol en azijnzuur ontstonden daarop intumescen- 

 ties, die feitelijk ook kleine gallen zijn. Al deze stoffen nu 

 worden ook .door B. iiiuiefaciens gevormd, zoodat de 

 hypothese naar alle waarschijnlijkheid juist is. Of zij ook 

 geldt voor de tumoren bij den kanker van den mensch, iets 

 wat E. Smith voor zeer waarschijnlijk houdt, en of wellicht 

 B. tumefaciens bij dezen geesel der menschheid een rol 

 speelt, mogen de medici uitmaken. In een zooeven (Maart 

 1918.1 verschenen academisch proefschrift over het voor- 

 komen van kanker ten platten lande drukt Dr.J. v.anDam 



te Rauwerderhem zich aldus uit: „ al verdienen de 



onderzoekingen over Bact. tiiinefacieus zeker onze groote 

 waardeering en belangstelling, mij dunkt, dat voorloopig 

 ook in dezen een weinig scepticisme niet misplaatst is." — 



Behalve door het doen verbruiken van stoffen tot opbouw 

 van de gallen, die beter voor normalen groei gebruikt 

 konden worden, wordt B. tumefaciens nog indirect schadelijk, 

 doordat de door haar verwekte gallen dikwijls spoedig gaan 

 afsterven en rotten, waarna allerlei andere organismen op 

 deze plaatsen in de planten kunnen binnendringen, zooals 

 andere bakteriën, schimmels, mijten, nematoden en insekten. 



Perzik- en amandelboomen braken tengevolge van de 

 rotting op de aangetaste plaatsen zeer gemakkelijk af; deze 

 gewassen lijden ernstig onder de aantasting ; geheele boom- 

 gaarden zouden in Amerika, door sterven of afbreken, 

 verloren zijn gegaan. Hoe hevig de aantasting kan zijn, 

 wordt eenigszins geïllustreerd door het feit, dat men in 

 een 18-jarige boomgaard van ± 16 H.A. groot drie wagon- 



