18 



plant vooruitsnelt. Ook is het begrijpelijk, daar het niet 

 alleen om 't water, maar ook om de voedingszouten te doen 

 is, dat in een schralen bodem het wortelstelsel zich vaak 

 meer uitbreidt en de ontwikkeling van het loof wat wordt 

 teruggehouden. 



De transpiratie van de bovenaardsche plant is in hooge 

 mate afhankelijk van uitwendige factoren (temperatuur, 

 vochtigheidstoestand van de lucht e. a.); de plant beschikt 

 echter over het vermogen zich daarnaar te regelen ; zij doet dit 

 hoofdzakelijk door middel van de huidmondjes, die zij meer 

 of minder wijd kan openen. Zij kan dus de transpiratie 

 doen verminderen, wanneer het waterverlies te groot dreigt 

 te worden. Dit geldt echter slechts tot op zekere hoogte. 

 Ieder heeft wel eens op zeer warme zonnige dagen gezien, 

 dat verschillende kruidachtige gewassen, vooral op drogen 

 bodem, de bladeren slap lieten hangen, begonnen te ver- 

 welken. Dit was een bewijs, dat de plant er niet meer 

 in geslaagd was de transpiratie te regelen naar de water- 

 opname, het evenwicht was verbroken. Het eerste zichtbare 

 gevolg hiervan is het verloren gaan van den toestand van 

 t u r g e s c e n t i e, van spanning in de groene plantendeelen, 

 die niet kan gehandhaafd worden, wanneer het w^aterver- 

 lies niet wordt gedekt door den aanvoer. Het zijn vooral 

 ook de jonge krachtig groeiende deelen, die daar onder 

 lijden, want juist deze hebben krachtigen watertoevoer 

 noodig; de plant laat dan „den kop hangen." 



Het is duidelijk, dat het verbreken van dit evenwicht 

 aan zeer verschillende oorzaken te wijten kan zijn. In het 

 bovengenoemde voorbeeld was het vooral de bovenmatig 

 sterke verdamping, in andere gevallen wordt het in de 

 eerste plaats door de vermindering van wortel werkzaamheid 

 veroorzaakt, b.v. door uitdroging van den bodem, of ook 

 wel door koude. Zoo heeft men b.v. in het Westland wel 

 komkommerplanten (in de open lucht gekweekt) zien ver- 

 welken na hevige regenbuien, waardoor blijkbaar de wortel- 



