22 



dezelfde rij en dan soms op de aani^renzende rij ook een, 

 zoodat deze drie een groepje van zieke planten vormden. 

 Men kon gemakkelijk bij het langs loopen van de rijen de 

 zieke planten onmiddelijk aanwijzen: zij zijn n.l. over het 

 het geheel aanmerkelijk achter gebleven in 

 groei; te Lent, waren zij — als we afzien van enkele 

 planten, die reeds zeer vroeg uitvallen — ongeveer 1/3 a 

 Vr, lager gebleven dan de gezonde. Vierder vertoonden 

 deze kasplanten vaak verwelking, vooral de top hangt 

 slap neer. Lager aan den stengel ziet men verkleurde zieke- 

 lijke bladeren, zeer vaak met bruine doode bladgedeelten 

 en met een min of meer duidelijken gele „ring"; later 

 sterft zoo'n blad geheel af, komt slap omlaag te hangen 

 en valt af. 



Opvallend is nu, dat tomaten, die in den vollen grond 

 gekweekt werden, ziekteverschijnselen vertoonden, die vrij 

 sterk afweken van de bovenbeschrevene. Ik nam dit b.v. te 

 Lent waar bij een spontaan ziek geworden plant en even- 

 eens bij mijn proefplanten te Wageningen, welke laatste 

 echter ook niet geheel met de planten uit de practijk te 

 vergelijken waren, omdat ze door kunstmatige infectie 

 (waarbij een weinig mycelium uit een reincultuur in een 

 insnijding aan den stengel voet gebracht werd) waren ziek 

 geworden. Deze planten, die veel minder snel en hoog op- 

 schieten, vertoonden volstrekt geen v e r w e 1 k i n g, het 

 achtereenvolgens en partieel afsterven der bladeren vormde 

 hier feitelijk het eenige ziekteverschijnsel. In hoofdzaak 

 hetzelfde nam ik later waar in een kas, waar het glas van 

 binnen begroeid w^as door een vrij dichte druivenwingerd. 



Om deze verschillende ziekteverschijnselen goed te be- 

 grijpen, dienen we thans wat nader op het ziekteproces in 

 te gaan. Eerst een en ander over de parasiet zelf. Op blz. 

 218 (vorige jaargang) heb ik reeds meegedeeld, dat we te 

 doen hebben met een bodemschimmel. Waar we dan ook 

 planten aantreffen, die aan verticilliose lijden kunnen we 



