23 



wel vrijwel als zeker aannemen, dat zij in den bodem, aan 

 de wortels g^eïnfecteerd werden (behalve dan bij aardappel- 

 planten, gegroeid uit reeds geïnfecteerde knollen). Men 

 mag hieruit echter nog niet aanstonds concludeeren, dat 

 de bodem zelf, daar waar men de planten aantreft besmet is. 

 Waar men met tweejarige of vaste planten of wel met 

 houtgewassen te doen heeft, bestaat de mogelijkheid, dat 

 zij op een vorige standplaats besmet werden; ook kan de 

 zwam met stalmest zijn meegekomen. In den grond moet 

 zij als s a p r o p h y t leven ; dat zij daartoe zeer goed in 

 staat is, blijkt wel in de reincultuur: op allerlei, zeer ver- 

 schillende voedingsbodems laat ze zich gemakkelijk kweeken. 

 Er is niets van bekend of zij in de vrije natuur ook wel 

 als parasiet, bijv. van verschillende onkruiden optreedt. 



Wel vermeldt Carpenter (1918) het voorkomen in twee 

 onkruiden (in New-Jersey), een Abiitilon- en een Xanthiurti- 

 soort en Jagger en Stewart ook in wilde So/rt//^/;«-soorten, 

 doch hoogstwaarschijnlijk hebben wij hier te doen met 

 onkruiden op bouwlanden, waar wellicht reeds een zeer 

 virulente stam in den bodem aanwezig was; Solamim 

 dulcauiara, het bekende bitterzoet, werd niet aangetast. 



Het staat wel vast, dat de zwam volkomen intacte wor- 

 tels kan aangrijpen; er behoeft geenerlei beschadiging, noch 

 van grof mechanischen aard, noch door andere parasieten 

 vooraf te gaan om deze daartoe gelegenheid te geven; zij 

 is dus geen wondparasiet, evenmin een „Folgeparasiet". 

 Het indringen van de zwam heeft men weliswaar nog nooit 

 direct waargenomen; bij de wortelinfectieproeven, die ik 

 dezen zomer gedaan heb, is er echter veel zorg voor ge- 

 dragen, dat het wortelstelsel op geenerlei wijze beschadigd 

 werd; toch vertoonden de planten in vele gevallen zéér 

 snel ziekteverschijnselen en bij onderzoek bleek, dat de 

 wortels aangetast waren. In de fijnste vertakkingen was 

 de zwam te vinden ; niet zelden waren de vaten er bijna 

 opgevuld met mycelium. Het is dus duidelijk, dat de zwam 



