26 



(1913) wijst er op, dat we hier met een eigenaard ig^en vorm 

 van parasitisme te doen hebben: „In dit eerste stadium, 

 waarin ze nog tot de houtvaten beperkt is, heeft ze niet 

 de eigenschappen van een aggressieve parasiet ; weliswaar 

 kan ze de vaatwanden doorboren en zoo in aangrenzende 

 houtvaten doordringen, doch niet in de aangrenzende 

 levende (protoplasmarijke) cellen. Klaarblijkelijk hebben 

 we hierbij te doen met een wisselwerking tusschen de 

 protoplasten, waarbij de zwam de zwakste partij is". Klebah.v 

 beschouwt nu de zwam in dit stadium „als saproph\'t 

 binnen in de plant levend"; ze voedt zich met de minerale 

 zouten en de organische stoffen, die zich in het sap der 

 houtvaten bevinden. „Later", zegt hij, „treedt dan die merk- 

 waardige verandering in het gedrag van de zwam op, die 

 zich uit in het doordringen van de hyphen in het omringende 

 (levende) celvveefsel." 



Het komt me voor, dat deze opvatting wel wat te sche- 

 matisch is. M.i. mag men de zwam ook in dit eerste stadium 

 niet als saprophyt beschouwen; reeds het feit, dat zij in 

 een gave levenskrachtige plant binnendringt, pleit hiertegen. 

 Alles wijst er op, dat zij, alvorens in de houtvaten door te 

 dringen, levende weefselelementen moeten aantasten; dat 

 zij, eenmaal in het vaatstelsel, dit niet doet, moeten w-e 

 waarschijnlijk veeleer hieraan toeschrijv'en, dat ze hier alles 

 vindt wat ze noodig heeft en er zich dan snel kan ontwikkelen. 

 Ook is het duidelijk, dat ze inwerkt op de — zij 't dan 

 ook doode — elementen der vaatbundels: de geelbruine 

 verkleuring, die men steeds waarneemt, het doorboren van 

 van de wanden en (vooral bij de komkommers) een abnor- 

 maal sterke thyllenvorming, wijzen er op, dat de zwam in 

 dit stadium stoffen afscheidt, die de wanden der vaten 

 aantasten; wellicht verschaft ze zich organisch voedsel; 

 ook is het mogelijk, dat er protoplasmaresten aanwezig 

 zijn, die zij kan verbruiken. Bovendien, het is niet volkomen 

 juist te zeggen, dat er „later een verandering optreedt in het 



