27 



gedrag' van de zwam". Immers, terwijl de zwam aan een 

 lager gedeelte van den stengel reeds tot in de bladeren 

 doordringt en daar begint de levende weefsels te door- 

 woekeren en tot afsterven te brengen, groeit zij hoogerop 

 steeds verder in de houtvaten door. Men krijgt dus veeleer 

 den indruk, dat er, zoolang zij in de houtvaten groeit voor haar 

 geen oorzaak bestaat om deze te verlaten ; wanneer ze echter 

 in de bladeren de tijnste vertakkingen van het vaatnet bereikt, 

 wordt dit wel noodzakelijk. Daar komt wellicht bij, dat 

 hier de elementen teerder zijn en dat misschien, zooals 

 Klebahn vermoedt, „giftige secrete", door de zwam in de 

 vaten afgescheiden, hier reeds een toestand van zwakte 

 kunnen veroorzaakt hebben. 



Uit het voorafgaande blijkt reeds, dat de werking van 

 de zwam, die de ziekteverschijnselen der voedsterplant 

 veroorzaakt, niet zoo eenvoudig is al men zich in den regel 

 wel voorstelt. De gangbare opvatting is: de zwam woekert 

 in de houtvaten, verstopt deze en belemmert den sapstroom, 

 de plant moet dus door watergebrek ten gronde gaan. 

 Onder invloed van deze beschouwingswijze heeft men 

 gemeend, dat verwelkingsverschijnselen als regel bij deze 

 ziekte optreden en ze gekarakteriseerd als „verwelkings- 

 ziekten" Op bldz. 20 heb ik reeds uiteengezet, dat dit niet 

 juist is; deze beschouwing is inderdaad ook te grof, .te 

 mechanisch, en beantwoordt niet aan de v/aargenomen feiten. 



Onderzoekt men zieke planten, dan wordt men telkens 

 weer getroffen, door de betrekkelijk geringe hoeveelheden 

 mycelium, die men in de vaten aantreft. Ook Klebahn 

 heeft dit opgemerkt: „Zwar ist die Menge der Hyphen in 

 den Gefiiszen nicht überall so grosz, dasz eine wesentliche 

 Störung der Wasserleitung ohne weiteres einleuchtet; nur 

 gelegentlich trifft man Ansammlungen, die einer Verstop- 

 fung nahe kommen." Klebahn houdt echter in hoofdzaak 

 aan de verstoppingstheorie vast. X^olgens mijn meening 



