?,2 



de kleur te oordeelen, reeds 't verst gevorderd is; naarde 

 basis van 't blad wordt deze smaller en ook wat den graad van 

 verkleuring betreft, geringer. Dit geeft den indruk, dat het 

 mycelium tot aan 't uiteinde van de bladnerf doorgegroeid 

 is, alvorens het begon uit te groeien en te woekeren in 

 't omringende weefsel en dat dit laatste proces van daar 

 basipetaal voortschrijdt. D.g. wigvormige necrosen treft 

 men soms aan langs de middennerf van het blad, soms 

 langs een nerf van een der zijlobben. In dit laatste geval 

 begint dan die lob reeds slap te hangen en te verkleuren, 

 als de rest van het blad en de bladsteel nog geheel in 

 turgescenten verkeeren. 



Op de processen, die zich in het inwendige van het blad 

 afspelen, wil ik hier niet ingaan; Klebahx heeft dit bestu- 

 deerd bij de Dahlia, aan microtoomdoorsneden, doch het 

 is nog lang niet in alle bijzonderheden bekend. K. kon 

 echter waarnemen, dat ook in dit stadium de hoeveelheid 

 mycelium in de vaten niet sterk vermeerderde, doch dat de 

 aangrenzende niet verhoute elementen, doorgroeid werden 

 door aanzienlijke hoeveelheden mycelium. Het is duidelijk, 

 dat met het doorwoekeren en ten gronde richten van het 

 blad weefsel de eindphase bereikt is: het blad sterft af, 

 komt slap langs den stengel te hangen en valt gewoonlijk 

 af. Het ziekteproces van de plant als geheel kan echter in 

 vele gevallen langzaam verloopen; bij de aardappelplant 

 vooral kan men vaak een vrij regelmatig afsterven van de 

 bladeren waarnemen — in hoofdzaak van onder naar boven 

 voortschrijdend — waarbij dan daar boven nog een stengel- 

 stuk met eenige oogenschijnlijk gezonde bladeren te zien 

 is, alweer een bewijs dat van verw^elking door verstopping 

 weinig sprake is. 



Wij hebben nu het ziekteproces, voorzoover onze tegen- 

 woordige kennis dit toelaat, geanalyseerd en willen thans 

 nagaan of we ons hierdoor beter rekenschap kunnen geven 

 van de waargenomen verschijnselen en de verschillen, die 

 we daarin opmerkten. 



