78 



zetten in oplosbare basische kopercarbonaten. Zeker is 

 het laatste woord in deze quaestie nog niet gesproken. — 



Ik wil hier nader handelen over de vraag betreffende 

 de inwerking van de Bordeauxsche pap op de aardappel- 

 plant zelve. Men neemt meestal aan dat deze de levende 

 weefsels van bladeren en stengels der planten alleen dan 

 doet afsterven, wanneer deze deelen vooraf gewond zijn, 

 bijv. door steken of vreterij van insekten, door den wind 

 of door het zich bewegen van mensch of dier over het veld. 

 Dat laat zich immers wel hooren. De zich op de bladeren 

 bevindende onopgeloste koperverbinding toch dringt waar- 

 schijnlijk niet door in de cellen der bladeren: de dikke 

 cuticula beschermt de protoplasten der cellen tegen even- 

 tueel door de inwerking van koolzuur daaruit ontstane 

 oplosbare koperverbindingen. Vertoonen echter de bladeren 

 versche wonden, dan kunnen eventueel ontstane opgeloste 

 koperverbindingen door de bij de verwonding bloot gekomen 

 dunne wanden der inwendig gelegen plantencellen heen- 

 trekken, of kan het zwak zuur reageerende plantensap, dat 

 de celwanden doortrekt, oplossend werken op de nog on- 

 opgeloste koperverbindingen. Deze dunwandige blootlig- 

 gende cellen van de aardappelbladeren gedragen zich dan 

 precies als de kiemdraden, die zich uit de Phytophthora- 

 sporen ontwikkelen. 



Toch zijn er waarnemingen gedaan, waaruit schijnt te 

 blijken, dat ook niet gewonde bladeren van de Bordeauxsche 

 pap nadeel kunnen ondervinden. Ik doel hier niet op de 

 zoogenaamde „brandvlekken", welke er door kunnen worden 

 veroorzaakt; daarbij is sprake óf van verwondingen of van 

 de rechtstreeksche inwerking der zonnestralen, die door de 

 op de bladeren liggende papdroppels als door een lens naar 

 elkaar toe worden gebroken. 



Bij proefnemingen, in 1907 ingesteld door Kirchner ^), 



^) „Zeitschrift für Pflanzenkrankheiten'', 1^08, S. 65. 



