96 



tereinde, als in het midden of vlak onder den wortelhalf- 

 geleden zijn; in het eerste js^e val was herstel moj^elijk, dooi 

 de vorminii; van nieuwe zij wortels boven het zieke stuk 

 Werden nieuwe wortels daaronder i^evormd, zooals bij 

 hooger gelegen aantasting voorkwam, dan konden deze vooi 

 de plant natuurlijk weinig nut hebben, daar desaptoevoer 

 door het zieke gedeelte belemmerd werd. 



Dit alles was met het bloote oog te zien ; bij mikrosko- 

 pisch onderzoek bleek, dat de bruine kleur veroorzaakt 

 wordt doordat de cellen van den wortel, die tusschen de 

 opperhuid en den vaatbundelcylinder gelegen zijn, het z. g. 

 parenchym en de endodermis, ^) dood waren en bruine 

 wanden hadden gekregen; de vaatbundels zelf waren ook 

 dikwijls donker gekleurd; de buitenste lagen parench3"m- 

 cellen waren niet altijd bruin geworden, maar dikwijls 

 doorzichtiger dan normale cellen, dus eenigszins glazig van 

 uiterlijk. De inhoud der cellen was verdwenen of tot een 

 korrelige, gomachtige massa samengeschrompeld ; de wan- 

 den waren onbeschadigd. 



Vooral in de parenchymcellen, dikwijls ook in de endo- 

 dermis en enkele malen ook in de vaatbundels, trof ik in 

 grooten getale uiterst kleine lichaampjes aan, w^aarvan ik 

 tot op dit oogenblik niet met zekerheid weet te zeggen, wat 

 het zijn. Zóó klein zijn deze lichaampjes, dat er een 13000 

 stuks plaats zouden kunnen vinden op een vierkanten milli- 

 meter. Sommige cellen waren er om zoo te zeggen stijf mede 

 opgestopt; enkele malen vond ik ook w^ortelharen, die er 

 geheel mede waren gevuld. In het gezonde gedeelte ont- 

 braken deze lichaampjes, die ik, zoolang er niets naders 

 van bekend is, X-órganismen wil noemen, geheel; in cellen, 

 grenzende aan de gezonde, waren er nog slechts enkele 

 aanwezig. Ik ben geneigd te veronderstellen, dat het eencel- 

 lige diertjes van eenvoudigen lichaamsbouw zijn, z.g. pro- 



^) De endodermis bestaat uit een laag dikwandige cellen, die 

 den centralen vaatbundel-cylinder in een wortel omgeeft. 



