185 



het sterkst op de laagste, dus vochtigste plek; daar stond 

 men te midden van een waar tomaten kerkhof! 



De „kanker" (ik neem de Engelsche benaming maar 

 over) tast allerlei soorten van tomaten aan; de zwam 

 is blijkbaar niet kieskeurig; enkele kweekers meenden 

 wel, dat een bepaald soort meer vatbaar zou zijn, maar 

 bij nauwkeurig onderzoek bleek dan toch gewoonlijk, 

 dat in de hoek, waarop de volgens hen het meest vatbare 

 soort stond, het eerst de ziekte was opgetreden ; van de 

 planten van andere soorten waren er evenwel niet minder 

 aangetast, doch deze waren later ziek geworden, dus ver- 

 toonden nog niet zoo veel dooden. Hierdoor scheen het of 

 zij minder van de ziekte leden; het eindpercentage zal 

 echter wel vrijwel hetzelfde zijn. 



De schade is, zooals van zelf spreekt, des te grooter* 

 naarmate de planten vroeger in den tijd en lager aan den 

 stam worden aangetast; heeft de aantasting plaats als de 

 planten reeds volgroeid zijn, en dus heel wat groote vruchten 

 dragen, dan worden deze nog wel rijp en is dus de schade 

 niet bovenmatig groot. 



Toen de eerste verschijnselen zich voor deden, meende 

 men, dat de oorzaak gezocht moest worden in beschadiging- 

 door de tonkinstokken, waaraan de zieke planten waren 

 aangebonden: de praktijk zoekt altijd gaarne naar zulke 

 redenen voor een ziekte. Het onhoudbare daarvan bleek 

 mij al dadelijk uit de eerste zending, die ik te Wageningen 

 onderzocht, omdat zich daarbij planten bevonden, die de 

 zieke plek zoo laag hadden, dat daarbij geen sprake van 

 aanbinden was geweest. Toen de ziekte ook, en niet minder 

 hevig, werd geconstateerd bij planten, die aan touwtjes 

 werden gekweekt, kwam men natuurlijk dadelijk van deze 

 zienswijze terug. 



De ziekte tast zoowel de tomaten in stookkassen en 

 warenhuizen, als die buiten aan. X'ooral buiten zijn de 

 aangetaste planten direct te herkennen door de eigenaardige 



