188 



feit, dat de zwam er is en in het eerste jaar van haar verschijnen 

 op tal van plaatsen aanmerkelijk schade heeft aan- 

 gericht. 



Wel kan men aannemen, dal dit jaar de omstandigheden 

 bijzonder gunstig voor de zwam moeten zijn geweest, 

 waardoor zij zoo „massenhaft" heeft kunnen optreden. 



Waarschijnlijk speelt daaronder het koude, natte, zonne- 

 schijnarme weer in Juli een belangrijke rol; wij zagen 

 reeds, dat vocht de ontwikkeling van de zwam sterk be- 

 vordert ; ook is de opperhuid van de tomatenplanten door dat 

 weer waarschijnlijk dun en fijn gebleven, en het geheele 

 weefsel teerder van bouw dan bij voldoenden zonneschijn 

 het geval zou zijn geweest. 



Bovendien sluiten bij regenachtig weder wonden aan 

 planten zich minder spoedig met een kurklaagje, dan dat 

 het geval is bij droog weer, en na verwonding gaat de 

 infectie gemakkelijk en is het verloop der ziekte sneller, 

 zooals mijn boven beschreven 'infectieproeven hebben be- 

 wezen ; hoe langer nu de bij snoeien of op andere wijze 

 toegebrachte wonden ongesloten blijven, hoe grooter de 

 kans op infectie. 



Overwintering van de zwam. Van zelf volgt nu de vraag : 

 hoe zal het 't volgend jaar zijn? Ook daarvan is niets 

 met zekerheid te zeggen, zoolang wij niet weten, wat er 

 met de zwam gebeurt, als de tomaten uit de waren- 

 huizen en van de velden verdwenen zijn. Dit is evenwel 

 iets wat niet zoo gemakkelijk is uit te maken; is dit een- 

 maal bekend geworden, dan is tevens vastgesteld, hoe de 

 zwam den winter overblijft, en dan kan raad gegeven 

 worden ter voorkoming van het uitbreken der ziekte. 



In het stadium, waarin onze kennis op het oogenblik nog 

 verkeert, kan maar alleen gewezen worden op twee moge- 

 lijkheden: öf de zwam gaat in een of anderen vorm met 

 het zaad over, öf zij blijft (het meest waarschijnlijk) op 

 resten van aangetaste planten of vruchten in den grond 



