12 



plaatse terecht gekomen zaadje of plantje was opi^egroeid. Van 

 de gesnoeide planten waren eerst de oudere, onderste bladeren 

 aan het krullen gegaan, langzamerhand ook de hoogere, totdat 

 ten slotte alleen "de bladeren in den top nog min of meer nor- 

 maal waren ; de verwilderde opslagplant, die een tomatenboschje 

 was geworden door de vele scheuten en uitgeloopen oksel- 

 knoppen, had geen enkel gerold blad. 



In 1*)1S heb ik nu een opzettelijke proef genomen; 12 tomaten- 

 planten van dezelfde soort en ouderdom werden naast elkaar 

 gezet; zes werden geregeld gesnoeid en op tijd getopt, en zes 

 aan hun lot overgelaten (alleen ter voorkoming van omvallen 

 aangebonden). Dë^omstandigheden, waaronder de planten groei- 

 denV waren overigens precies gelijk. De proef gaf net verwachte 

 resultaat: de bladeren der gesnoeide planten krulden sterk, 

 die van de ongesnoeide bleven vlak, maar ook veel en veel 

 kleiner; ik bezit hiervan een duidelijke foto. 



Ik meen, dat evenals bij de bladrolziekte van de aardappel- 

 plant, ook' bij het bladrollen der tomaten ophooping van reser- 

 venstoffen (hoofdzakelijk zetmeel) in de bladeren^de oorzaak 

 is van het rollen; alleen wordt bij de tomaten die ophooping 

 niet veroorzaakt, doordat de banen voor het vervoer verstopt 

 zijn, maar doordat de plantendeelen, waaraan zij verbruikt 

 moeten worden, de groeiende deelen dus, geregeld woorden 

 weggenomen, waardoor verwerking der stoffen onmogelijk is. 

 Ook het feit, dat het verschijnsel het eerst optreedt bij de 

 oudere bladeren, die dus zelfniet meer groeien, maar vooral 

 zetmeel produceeren, pleit hiervoor. 



Wij hebben hier dus te doen met een physiologisch ver- 

 schijnsel, dat optreedt als gevolg van de cultuürmethode. Het 

 is evenwel niet gewensclit, die methode daarom te verande- 

 ren; wel zal een sterk gekruld blad wegens het geringer opper- 

 vlak, dat aan de zon wordt blootgesteld, wat minder assimi- 

 leeren, maar dit nadeel weegt niet op tegen het voordeel, dat 

 aan behoorlijk gesnoeide pfanten meer en grooter vruchten 

 worden gevormd, zooals bij de bovenvermelde proef met de 

 12 planten onomstooteliik is gebleken. 



T. A. C. SCHOEVERS. 



Wageningeii, Maart l'-il'^. 



