op den regel, valt het niet moeielijk om reeds dadelijk eene 

 verklaring te vinden voor die, welke het oogstjaar 1885 geeft. 



In dat jaar had men een grooten oogst mogen verwachten ; 

 toch bleef hij zoo als blijkt, ver beneden het middelmatige. 



Men zal zich echter herinneren, dat 1885 het voor de koffie- 

 cultuur zoo noodlottige jaar is geweest, waarin de bladziekte in 

 zulk een hevigen graad is opgetreden als nimmer te voren en 

 ook nimmer daarna, zoodat toen op de particuliere onderne- 

 mingen en in de Gouvernementstuinen voor een zeer groot 

 deel de oogst is verloren gegaan. 



Aan vele Gouvernementstuinen is dat jaar eene onherstel- 

 bare schade toegebracht en daardoor wordt het feit toegelicht, 

 dat de oogst zoo bizonder tegenviel. 



Minder gemakkelijk laat zich de tweede afwijking verklaren; 

 ik moet dan ook voorloopig daarvan afzien om zoo aanstonds 

 daarop terug te komen, wanneer wij een eenigszins dieperen 

 blik in de zaak zullen geslagen hebben. 



Wanneer ik zoo even twee oorzaken noemde, die maakten, 

 dat de afhankelijkheid van den oogst van de mindere of 

 meerdere hoeveelheid gevallen regen niet met de meest moge- 

 lijke duidelijkheid uit de graphische voorstelling valt af te leiden 

 n.1. eerstens de omstandigheid dat de regenval op 69 stations 

 geen juist beeld geeft van dien op gansch Java en ten tweede 

 omdat de hoeveelheden werden medegerekend gevallen in die 

 maanden, waarin de regen geen invloed kon uitoefenen op 

 den oogst van het volgend jaar, dan moet ik thans nog op 

 een paar andere bronnen van fouten wijzen. 



Zooeven is stilz wij zend aangenomen, dat wanneer een 

 bepaald jaar een gunstig oogstjaar was voor Java — d. w. z. dat 

 in het bedoelde jaar de productie steeg boven het gemiddelde 

 van den oogst in het tijdvak, waartoe dat jaar behoorde — , dit 

 ook tegelijkertijd een gunstig jaar was geweest voor alle 

 Gewesten, zoowel in Oost- Midden- als West-Java. 



Inderdaad is zulks dan ook regel zooals blijkt uit Bijlage I doch al 

 weder een regel, waarop uitzonderingen zijn voorgekomen. Zoo 



