— 15 — 



wanneer het in den Oost-moesson in de bergstreken van Java 

 reeds in den vroegen morgen regent. Wel moge het in de 

 West-moesson maanden voorkomen, dat de zon zich den ganschen 

 dag of verscheidene dagen achtereen niet vertoont, een hooge 

 zeldzaamheid is dit toch wel in de maanden Juli, Augustus, 

 September en October, in welke maanden de verschillende koffie- 

 plantsoenen tot bloei komen. 



Maar bovendien, wanneer zulks mocht voorkomen nu en dan, 

 dan leert ons nog de waarneming, dat de bloemen zich zelden 

 of nooit openen gedurende een regenbui, maar veeleer onder 

 helderen zonneschijn. 



De opmerking zou gemaakt kunnen worden, dat de onder 

 helderen zonneschijn pas ontloken bloemen door een regenbui als 

 het ware zouden kunnen worden verrast, ten gevolge waarvan 

 een bestuiving en daarop volgende bevruchting achterwege bleef. 



Inderdaad zou hieruit een groot gevaar voor de bloem 

 voortspruiten, wanneer de bevruchting bij de koffieplant gelijk 

 bij zoo vele andere gewassen werd bewerkstelligd door tusschen- 

 komst van insecten (bijen of hommels), die, honig zuigende uit 

 een pas ontloken bloem op zijn behaard lichaam het stuifmeel 

 der meeldraden medevoert en dit bij het bezoek aan een 

 tweede bloem op den stempel daarvan afzet. 



Bij regenachtig weer nu, vliegen de bijen en hommels 

 niet uit en eenige uren regen zouden derhalve hoogst nadeelig 

 zijn voor de bevruchting, te meer daar de koffieboom slechts 

 zeer kort bloeit. 



Dergelijke afhankelijkheid van de koffiebloem in hare 

 bevruchting van bijen en hommels werd voorheen door vele 

 biologen aangenomen en verdedigd. 



Mijne eigen opzettelijk daarnaar ingestelde onderzoekingen 

 en proefnemingen hebben mij evenwel de onjuistheid dier 

 stelling bewezen. 



Het is mij daarbij gebleken, dat de koffiebloem geheel 

 onafhankelijk van insectenbezoek zich zelve bestuift en dat 

 dit direct plaats vindt na de ontluiking zoo niet tijdens het 

 van elkander wijken van de slippen. 



