— 21 — 



gewoon vochtig klimaat kenmerkt en in de hoogere bergtuinen 

 op den Gedeh in de afdeeling Soekahoemi. 



In de eerstgenoemde tuinen waren dit jaar nagenoeg alle 

 bloemen van den zoogenaamden hoofdbloei mislukt, dat wil 

 zeggen rudimentair gebleven, terwijl die van den voorbloei tot 

 ontwikkeling waren gekomen. 



Dit komt daar, naar mij verzekerd werd, bijna alle jaren 

 voor ; alleen in zeer droge jaren komen de bloemen tot nor- 

 malen wasdom. Deze waarnemingen komen overeen met die 

 van planters; velen verzekerden mij, dat de ontwikkelingvan 

 „sterretjes" voornamelijk valt waar te nemen in zeer natte 

 jaren. 



In de afdeeling Poerhollnggo deed zich nog het merkwaar- 

 dige verschijnsel voor, dat de kleine, onder gewone omstandig- 

 heden rudimentair blijvende blaadjes aan den voet van den 

 bloemsteel of van de inflorescentie zich vrij sterk gingen ontwik- 

 kelen en de bloempjes weldra in grootte aanzienlijk overtroifen. 



Ook had daar ter plaatse een rijkelijke spruitvorming plaats 

 in de oksels der bladeren en in de bloemkransen, zoodat de 

 boomen een gansch abnormalen habitus verkregen. Dit alles 

 wijst op overmaat van vocht en daarom geloof ik, dat deze 

 factor van meer beteekenis op het genoemde verschijnsel is dan 

 gebrek aan licht. 



Alles te zamen genomen, meen ik dus het recht te hebben 

 om een zeer groote beteekenis toetekennen aan de klimatologi- 

 sche omstandigheden tijdens de ontwikkeling der bloemknoppen 

 tot bloemen en alle andere factoren, die van invloed kunnen 

 zijn op het mislukken van den oogst (afspoelen van stuifmeel 

 van den stempel, gemis aan kiemkracht der pollenkorrels etc.) 

 in hare betrekkelijke waarde latende, den meesten invloed te 

 ra:oeten toeschrijven aan den toestand van de lucht in die maanden, 

 waarin de ontwikkeling der bloemen plaats vindt. 



Hadden wij nu te doen met een enkelen koffietuin en konden 

 wij beschikken ov^^r eene lange serie van legenwaarnemingen 

 uit de streek, waarin deze tuin gelegen was ; hadden wij dan 

 tegelijkertijd nauwkeurig aanteekening gehouden van den 



