— 26 — 



toestand van de lucht (meerdere of' mindere vochtij^lieid, meer- 

 dere of mindere bewolking, langer of korter verblijf der koffie- 

 tuinen in de nevelen) in de maanden Augustus en Septembe?- ; 

 in enkele jaren heeft ook de toestand van de lucht in de maand 

 Juli, in andere die in de maand Octoher hierop eenirjen invloed. 



De regen in de overige maanden van het jaar brengt daar- 

 aan noch iets toe noch iets af. 



Ik moet er hier nog opmerkzaam op maken, dat wanneer 

 niet altijd een juiste verhouding wordt gevonden tusschen het 

 aantal regendagen en een daaraan evenredigen oogst en deze 

 laatste nu eens iets hooger dan weder iets lager is dan men 

 zou verwachten, men niet uit het oog mag verliezen, dat hier 

 alleen rekening is gehouden met den toestand van de lucht 

 tijdens den hoofdbloei, terwijl in de productielijn de geheele 

 oogst is aangegeven, ook die, welke het gevolg is van den 

 voorbloei ; en ten tweede nog, dat het aantal regendagen op 12 

 stations in de Preanger-Begentschappen nog geen juist beeld 

 geeft van den werkelijken toestand in dit uitgestrekt gewest. 

 Een in alle opzichten volmaakte overeenstenming mag dus niet 

 worden verwacht. 



Alhoewel ik thans mijne stelling door het voorgaande bewezen 

 acht, kan het toch nog zijn nut hebben hier ten slotte een paar 

 feiten te noemen, die nog tot nadere bevestiging kunnen dienen. 



Nog altijd blijft mij over eene verklaring te geven van de 

 zonderlinge afwijking, die het jaar 1883 aanbood, toen (zie Bijlage 

 VI) de totale Java-koffieoogst vrij groot was niettegenstaande de 

 regenval op gansch Java ver boven het middelmatige was 

 geweest; zoo zelfs dat de registers voor dat jaar na 1879 het 

 allerhoogste cijfer aanwijzen. Men had dus in 1883 een zeer 

 kleinen oogst moeten verwachten. 



Bij bespreking dezer afwijking op pag. 8, deelde ik mede, dat 

 de verklaring voorloopig achterwege moest blijven, doch dat ik 

 daarop zou terugkomen. 



Ik kan thans die verklaring geven en de lezer zal tegelijker- 

 tijd opmerken, dat zij voor ons niet zonder beteekenis, is. 



