— 76 — 



heid voordeed en aldaar nagenoeg alle planten, die door den- 

 zelfden koelie behandeld waren, in meerdere of mindere mate 

 ziek bleken, was reeds van zelve de eerste gedachte, dat eene 

 infectie-ziekte de oorzaak zoude zijn. De aanzwellingen aan 

 de wortels deden aan gallen denken, door een parasiet ver- 

 oorzaakt, welk vermoeden spoedig bevestiging vond, toen de 

 wortels mikroskopisch onderzocht werden. 



Een dwarsdoorsnede door een der aanzwellingen vertoonde 

 talrijke groote holten, waarin zich het opgezwollen lichaam 

 van een neraatode bevond. Door vorm en voorkomen deed 

 zich deze nematode onmiddellijk kennen als een naverwante 

 van het beruchte bieten-aaltje en zoude dus ook waarschijnlijk 

 een Heterodera-soort zijn. 



Bij dit eerste geval, dat het optreden werd waargenomen van 

 dezen tabaksvijand, viel reeds de scherpe omgrenzing van het 

 aangetaste gedeelte op. Wij zullen later zien, dat dit algemeen 

 het geval is en trachten hiervoor een verklaring te geven. 



De afdeeling der onderneming, waar dit verschijnsel zich 

 het eerst voordeed, was op ouden, vrijwel afgeplanteu, grond 

 gelegen. De bodem bestond uit een rullen, zwarten grond, 

 goed gemest en gedraineerd, waarop zeker in geen jaren tabak 

 was geteeld; de laatste vier jaren had er slechts lalang gegroeid. 



Het eerst, dat ik weder van het optreden derzelfde parasiet 

 vernam, was in het voorjaar van 1894. Wel werd nog in 

 1893 rondgevraagd, of zich hier en daar wellicht bij kwijnende 

 tabak, verschijnselen voordeden, welke aan het parasiteeren 

 eener nematode kon worden toegeschreven : een bevestigend 

 antwoord, ofwel zieke planten, werden echter niet ontvangen. 



In 1894 werd op dezelfde onderneming, evenwel op eene 

 andere afdeeling, opgemerkt, dat enkele kweekbedden achter- 

 lijk bleven. De bibit werd geel en bleef kort en gedrongen; 

 trok men deze plantjes voorzichtig uit, zoo vond men aan de 

 jonge worteltjes talrijke aanzwellingen, soms niet grooter dan 

 een speldeknop. Bij onderzoek bleken deze aanzwellingen 

 eveneens ontstaan te zijn door galvorming eener nematode. 



Langzamerhand kwamen er nu meer berichten in van 



