— 182 — 



in den wortel woonde. In het boven aangehaalde opstel vindt 

 men (blz. 137 en 134) een meer uitvoerige beschrijving van 

 de kenmerken en eigenaardigheden dier beide vormen. 



De beteekenis en functie dezer veranderde wortels, waarover 

 in dat opstel eveneens gesproken wordt (blz. 157), zoomede 

 de experimenteele bewijzen, welke daarmede in verband staan 

 (26 blz. 160), hebben daarentegen, bijna uitsluitend betrekking 

 op de ectotrophe mycorhiza, daar de endotroplie-vormen toen 

 nog niet voldoende onderzocht waren. 



In het naschrift (blz. 1 64) had ik nog de gelegenheid te vermel- 

 den, dat de bedoelde symbiose der wortels met schimmels ook hier 

 in de tropen niet gemist wordt, daar ik ze hier bij verschil- 

 lende planten had waargenomen. 



Ectotrophe mycorhiza vond ik toen nl. bij Qvercus (pasang) 

 en Castanojms (saninten) afkomstig uit het oerwoud van Tji- 

 bodas 1), terwijl endotrophe mycorhiza's o.a. aangetroffen worden 

 bij Podocarpus (hipoetri)^ bij Liquidambar (rasamala) en ook 

 bij koffie 2). 



Het voortgezet onderzoek van de weinige, toen verzamelde 

 wortels, waarbij uitsluitend de endotrophe vormen in aanmer- 

 king kwamen omdat deze nog minder goed bekend waren, 

 leverde allerlei nieuwe en naar mij toescheen belangrijke feiten 

 op, zoo dat ik besloot deze studie voort te zetten en tot een groot 

 aantal der meest verschillende planten uit te breiden. Ik ontleen- 

 de die voor het grootste deel wederom aan het oerwoud van 

 Tjibodas, ten einde zeker te zijn, dat de onderzochte wortels 

 zich onder de meest normale omstandigheden ontwikkeld hadden. 



Het raikroskopisch onderzoek van deze deelen is thans geëin- 

 digd; de resultaten daarvan worden dezer dagen in de „Annales 

 du Jardin Botanique de Buitenzorg" gepubliceerd. 



"1) Later vond ik ze ook aan de wortels van diezelfde boomsoorten, 

 welke stonden op een erfpachtsperceel in de Preanger Regentschappen, 

 zoodat zij, evenals in Europa, ook hier zeer algemeen blijken voor te komen. 



2) De mededeeling aldaar, dat oude ?-as«mrtZa-wortels veranderd zouden 

 zijn in ectotrophe mycorhiza 's is gebleken te berusten op een vergissing, 

 bij het verzamelen van het onderzoekingsraateriaal begaan. 



