— 187 — 



draden, even lang in het leven blijven als de naburige, niet 

 bewoonde cellen. Dit is des te merkwaardiger omdat ook de 

 endophyt, evenals de parasietische schimmels, leeft van het 

 voedsel en meer bepaald van het zetmeel, dat in het bast- 

 weefsel aangetroffen wordt. 



Bij alle onderzochte planten verdwijnt dit zetmeel onder 

 den invloed van den endophyt, zonder dat men verder eenige 

 verandering in de cellen waarneemt. 



De koffie, maakt echter een uitzondering. Bij deze plant treedt 

 in elke cel welke door cien endophyt bewoond is, en als het ware in 

 de de plaats van het zetmeel, een geel gekeurde kogel op, welken 

 men nergens elders vindt en welke dus kenmerkend is voor de 

 door die schimmel bewoonde cellen. Deze kogels nu zijn 

 de oorzaak, dat men in de koffiewortels op een uiterst een- 

 voudige wijze de door den endophyt geïnfecteerde plaatsen 

 kan opsporen. Wanneer men namelijk levende worteltjes 

 brengt in een oplossing van bijtende potasch, dan ziet men na 

 enkele secunden donkerroode gedeelten en vlekjes optreden ; 

 het is op deze plaatsen, maar ook uitsluitend op deze, dat de 

 endopliyt zich in het inwendige bastweefsel genesteld heeft; 

 de verkleuring wordt veroorzaakt doordat de bedoelde gele 

 kogels met een donkerroode kleur in die vloeistof oplossen. In 

 een oplossing van bijtende potasch bezit men dus een middel 

 waardoor men gemakkelijk en voor het bloote oog zichtbaar kan 

 aantoonen welke gedeelten der kotfieworteltjes, maar ook de 

 worteltjes van koffie alléén, door den endophyt bewoond zijn. 



Naar aanleiding hiervan had Dr. van Romburgh, bij zijn 

 bezoek aan de Gouvernements-koffietuinen in Oost- Ja va, de 

 welwillendheid voor mij na te gaan of de koffiewortels aldaar 

 bij gebruik dier oplossing hetzelfde vertoonden als in West- 

 Java. Het resultaat beantwoordde aan de verwachting, want 

 overal bleken die worteltjes, bij behandeling met bijtende 

 potasch, roode vlekken te krijgen. 



Wij zagen boven, dat de schimmel bij het doordringen in 

 het levende wortelweefsel, aldaar blijkbaar bescherming zoekt 

 tegen den eenen of anderen voor haar minder gunstigen invloed 



