— 188 — 



welke deze is, zullen wij later zien. De schimmel voedt zich 

 in den wortel met het aldaar aanwezige zetmeel, tengevolge 

 waarvan de plant dus een niet onbelangrijk verlies aan voedings- 

 stoffen lijdt. Wanneer men nu echter ziet, dat de wortels des- 

 niettegenstaande niet alleen geen schade daarvan ondervinden, 

 maar dat zij integendeel voortgaan met zich krachtig te ontwik- 

 kelen, zoo raag men daaruit wel afleiden, dat het verlies aan zet- 

 meel, dat zij ondergaan opgewogen wordt door een of ander voor- 

 deel hetwelk de endophyt hen aanbrengt, terwijl het bovendien 

 zeer goed mogelijk is, dat de zoo verkregen voordeelen de geleden 

 schade zelfs overtreifen. 



Het is tot nu toe nog niet onderzocht welke de wederdienst 

 is die de schimmel aan de plant bewijst, en deze kan ook 

 slechts blijken uit opzettelijk daartoe ingestelde proeven. Daar 

 deze echter veel tijd vereischen, en het das nog lang duren kan 

 alvorens men hieromtrent voldoende is ingelicht, zoo is het 

 geoorloofd te trachten op andere wijze zich nu reeds eenig 

 licht te verschaffen in de wederzijdsche verhoudingen tusschen de 

 beide organismen welke van dit geval van symbiose samenstellen ; 

 de vergelijking van dit voorbeeld met andere, zooveel mogelijk 

 overeenkomstige, gevallen van samenleving, in welke de onder- 

 linge verhouding der beide organismen meer volledig bekend is, 

 zal ons hierbij van grooten dienst zijn. 



Gevallen van symbiose, vergelijkbaar met de door den 

 endophyt bewoonde wortels, zouden dezulke moeten zijn, in 

 welke een schimmel zich vestigt te midden van de levende cellen 

 van een andere plant. Wij zullen hier nu een drietal van 

 zulke gevallen nader bespreken. 



Het eerste geval betreft de knolletjes der Leguminosen, 

 eigenaardige verdikkingen aan de wortels, over welke reeds her- 

 haaldelijk in dit tijdschrift gesproken werd. 



Deze knolletjes hebben eveneens hun ontstaan te danken aan het 

 indringen in de wortels van een schimmel ; deze is echter een 

 geheel andere dan de hierboven beschreven endophyt. Die schim- 

 mel doet nl. in de haarworteltjes der Leguminosen een opzwelling 

 van het bastweefsel ontstaan, welke weefsel woekering somtijds 



