— 191 — 



afleiden, dat het ook hier de in die knollen levende schimmel 

 is, welke deze omzetting van vrije stikstof in eiwit (met behulp 

 van het zetmeel aan de plant ontleend) bewerkstelligt, en dat 

 zij vervolgens een groot deel van deze stof ter beschikking ste It 

 van de voedsterplant, als wederdienst voor de door haar verleen de 

 beschutting en in ruil voor het door haar verstrekte zetmeel. 



Een derde geval, dat, wat de hoofdzaken betreft, groote 

 overeenkomst vertoont met de vorigen is wel het meest een- 

 voudige en tevens het best onderzochte ; dit geval heeft betrek- 

 king op de stikstof-assimileerde bacteriën. 



De kennis van deze bacteriën, van hunne levenswijze en 

 eigenaardigheden hebben wij uitsluitend te danken aan de zorg- 

 vuldige onderzoekingen van Prof. Winogradsky te St. Petersburg. 



Uit die onderzoekingen bleek in de eerste plaats dat er nog 

 slechts één bacterie bekend is, in staat om de vrije stikstof 

 der lucht om te zetten in stikstof-verbindingen, en ten 

 tweede dat deze bacterie in de meest verschillende terreinen, 

 over de geheele aarde verspreid voorkomt ; o, a. vindt men ze 

 ook in 'sLands Plantentuin, daar ook op verzoek van hier aard- 

 monsters ter onderzoek aan Prof. Winogradsky waren opgezon - 

 den. De bedoelde bacterie ontving den naam van Clostridium 

 Pasteuriauum. Zij is wel is waar in staat de assimilatie van de 

 vrije stikstof te bewerkstelligen doch slechts onder zeer bepaalde 

 omstandigheden; de voornaamste dezer voorwaarden is, dat zij 

 geheel afgesloten moet zijn van elke aanraking met vrije zuur- 

 stof, en dus ook van die met lucht. Deze Clostridium behoort 

 dus tot die groep van bacteriën, aan welke door Pasteur den 

 naam werd gegeven van anaërobiën, in tegenstelling van' de 

 aërobiën, (waartoe het grootste deel der bacteriën en verder alle 

 andere levende wezens behooren) dus van dezulke bij welke 

 de voortdurende toetreding van vrije zuurstof een eerste levens- 

 voorwaarde is. 



De Clostridium Pasteurianum kan dus niet leven in aanra- 

 king met vrije zuurstof. Maar toch leeft zij overal in den bodem, 

 hoewel deze steeds lucht bevat ; hoe was dit te verklaren ? 

 Het is Prof. Winogradsky gelukt de oplossing van deze schijn- 



