- 205 — 



voor weinig hellende terreinen. Op sterke hellingen is dit mid- 

 del natuurlijk niet voldoende en daar is het maken van terrassen 

 het middel waardoor men de afspoeling van den omgewerkten 

 en beplanten bodem moet tegengaan. 



Ook een andere wijze van vernietiging van humus moet ten 

 allen tijde, waar het maar eenigszins mogelijk is, belet worden. 

 Ik heb hier het oog op het veelvuldig gebruikte middel bij het 

 voorbereiden van nieuwe terreinen, n . 1 . het branden van 

 omgekapte bosschen, zoowel als vooral het herhaaldelijk afbran- 

 den van rimboe of glagah. Deze wijze van schoonmaken is zeker 

 wel de meest eenvoudige als ook de minst kostbare, maar er 

 moet niet bij vergeten worden, dat door de warmte een groot 

 deel van den humus vernietigd wordt, een nadeel dat voorzeker 

 grooter geacht mag worden dan het voordeel verkregen door 

 geringere ontginningskosten. 1) 



Het laatste middel, boven aangehaald tot bevordering van 

 het nut der oppervlakkige wortels voor de koffie, was : 



3° De stikstof-assimileerende werking dier worteltjes zooveel 

 mogelijk te bevorderen. 



De hiertoe strekkende middelen behoeven echter niet meer 

 afzonderlijk besproken te worden. Wij zagen toch, dat de 

 schimmel een vochtigen, lossen, humus'ioudenden bovengrond 

 verlangt; hare functiën zullen dus bevorderd worden door dezelf- 

 de middelen als ook reeds boven besproken werden. 



Vermeerdering van het humusgehalte maakt den bodem los, 

 vergemakkelijkt de luchtverversching. Waar deze bronnen van 



1) Een ander, voorzeker niet mindei' groot, zeU's misschien grootei' 

 nadeel wordt nog veroorzaakt door het branden van het hosch. als 

 vooral door het herliaaldelijk afbranden van de telkens weer ojischietende 

 alang-alang en glagah. Dit nadeel bestaat in het vernietigen en verjagen 

 der vogels, en daar verreweg de meeste hunner in hooge mate nuttig 

 zijn, doordat zij zich met. voor de cultuurj)lanten schadelijke, insecten 

 voeden, zoo lijdt het geen twijfel, dat in vele gevallen waarin aanplan- 

 tingen aanzienlijke schade ondervonden door aanvallen van zoodanige 

 insecten, dit daaraan toegeschreven moet worden, dat hunne natuurlijke 

 vijanden, de vogels, door het branden naar de naburige bosschen verjaagd 

 werden. 



