— 274 — 



Het is reeds langen tijd bekend, dat vele insecten nu en dan te 

 lijden hebben van ziekten, die door schimmelplantjes worden ver- 

 oorzaakt en gemakkelijk door de sporen der laatste van het eene 

 insect op het andere worden overgebracht; wij herinneren daartoe 

 slechts aan de als „muscardine" bekende ziekte der zijdewormen. 

 De pogingen, dergelijke besmettelijke ziekten langs kunstmatigen 

 weg onder schadelijke insecten te doen uitbreken, dateeren echter 

 van den lateren tijd; ten opzichte der engerlingen is men eerst de 

 goede richting ingeslagen, toen Prillieüx, Delacroix, Giard, e. a. 

 hunne infectie-proeven begonnen te nemen met een natuurlijken 

 parasiet, d.w.z. met een schimmel, die in de vrije natuur op de 

 engerlingen levende was gevonden. Of deze schimmel den naam 

 moet dragen van Bottytis Bassiana, van Botnjfis tenella of van 

 Isaria densa willen wij hier geheel in het midden laten, eveneens 

 of zij in doodende kracht andere (Cordyceps-soorten) overtreft; wij 

 zullen der naam Isaria densa gebruiken, die door Giard gegeven 

 werd in een uitvoerig in 1893 verschenen onderzoek. 



Deze parasietische schimmel doet zich in de natuur onder zeer 

 eigenaardige vormen voor, die in de eerste plaats afhankelijk zijn 

 van den vochtigheidstoestand van den bodem. In drogen, zandigen 

 bodem is het lichaam der engerlingen, die door de Isaria gedood 

 zyn, hard, bros en voor een groot deel bedekt met eene witte poe- 

 derachtige stof. Soms blijft slechts de bruine chitinehuid van kop 

 en pooten onbedekt. In vochtigen bodem daarentegen vormt de 

 schimmel naar alle richtingen vaalwitte uitloopers, die 6 en meer 

 cM. lang kunnen worden en zich door hunne draderigheid innig 

 vermengen met klompjes aarde en fijne worteltjes, zoodat het bij 

 de omwerking van den bodem den schijn heeft, als of zich kalk- 

 achtige concrementea in den laatste bevonden. Ook deze uitloopers 

 laten bij aanraking e3a fijn wit poeder achter, uit de sporen van 

 den schimmel bestaande. 



Dezen toestand van zeer krachtige ontwikkeling verkrijgt de 

 schimmel echter eerst eenigen tijd na den dood van den aan- 

 getasten engerling; zijne aanwezigheid verraadt zich het eerst 

 door de rosé tint, die het dier kort voor, soms kort na zijn dood 

 aanneemt. De diepte, waarop de zieke engerlingen voorkomen, 

 varieert tusschen 20 en 30 c.M. Ook poppen en kevers worden 

 door de ziekte aangetast en gedood. 



Men kan nu twee wegen inslaan om de Isaria te verpreiden en 



