— 286 — 



voortduring herhalen, telkens met grooter schade voor de 

 booraen. Alleen het besef van machteloosheid tegen deze 

 beproevingen kan de lijdelijkheid verklaren, waarmede de daar- 

 door veroorzaakte verliezen gedragen worden, zonder dat dusver 

 ernstige middelen ter voorkoming van herhaling zijn aangewend. 



Wie is er, die niet beaamt, dat het eene hoogst bedenkelijke 

 zijde der koffiecultuur is, dat hare uitkomsten zoo worden 

 beheerscht door invloeden, waaraan de menschelijke macht geen 

 paal en perk stelt, dat zij, die geroepen zijn het landbouw- 

 bedrijf uit te oefenen, de administrateurs, meestentijds niets 

 meer hebben kunnen doen dan de aangerichte schade zoo goed 

 en spoedig mogelijk te herstellen ! Het kapitaal, dat belegging 

 zoekt, verlangt een solieder grondslag dan de koffiecultuur 

 onder deze omstandigheden kan aanbieden. Wordt op dezen 

 weg voortgegaan, dan zal men komen tot den ondergang van 

 menige onderneming niet alleen, maar vroeg of laat ook tot 

 stilstand in de verdere ontwikkeling der koffiecultuur. 



Dit laatste zou eene economische ramp zijn voor moederland 

 en kolonie beiden. Waar in het moederland de landbouw 

 telkens minder emplooi geeft aan arbeid en kapitaal en de 

 rentestandaard tot een ongekend laag peil gedaald is, mag de 

 gelegenheid om in de kolonie het landbouwbedrijf op winst- 

 ge venden voet te drijven een waar sociaal redmiddel heeten. 

 En waar in de kolonie de inboorling zich niet boven het peil 

 van den kleinen boer of den boerenarbeider kan verheffen, is 

 het eene verrijking van het land, wanneer de woeste grond door 

 moederlandsch kapitaal en moederlandschen arbeid ontgonnen 

 en met een gewas, dat een hoog waardig product aflevert, 

 beplant kan worden. 



Mag de beschouwing van een der voorname redenen, die de 

 toekomst der particuliere koffiecultuur op Java bedreigen, daar- 

 om van wezenlijk actueel belang geacht worden, zij mag de 

 verwachting op eene spoedige en eenstemmige oplossing niet 

 opwekken. In landbouwzaken mag geene andere en hoogere 

 wet gelden dan die van het experimenteele bewijs. De waar- 

 heden worden ook hier niet anders gevonden dan door onder- 



