— 287 — 



zoeken, beproeven, nauwkeurig waarnemen en controleeren. 

 Mocht deze proeve velen opwekken om hunne krachten te 

 wijden aan het experimenteeren van methoden tot opkweeking 

 van krachtige, vruchtbare, voor stoornissen bewaard blijvende 

 kotïieboomen, dan zal het doel daarvan ten volle bereikt zijn. 



* 



Tot de gevaarlijkste dierlijke vijanden van den koffieboom 

 behoort in zeker opzicht de mensch, die onwillekeurig, door 

 miskenning van de eischen van het plantenleven, aan de koffie- 

 cultuur meer kwaad heeft gedaan dan eenige andere plaag. 

 Met dogmatieke slaafschheid ziet men den mensch koffieboomen 

 telen, waaraan telkens opnieuw dezelfde gebreken kleven, 

 zonder zich rekenschap te geven van de natuurwetten, waar- 

 naar zich de levens verschijnselen van het organisme, dat men 

 koffieboom noemt, regelen. 



Ongetwijfeld is de taak van iemand, die de leiding eener 

 landbouwonderneming op zich genomen heeft, veel omvattend. 

 Hoe dikwijls verzwaart men zich die niet door het gemis der 

 meest elementaire kennis van de fysiologische grondbeginse- 

 len der verschijnselen van het plantenleven! De verwaarloo- 

 zing van studie en wetenschaplij ke beoefening bij den groeten 

 landbouw op Java wordt misschien in geen enkelen tak van 

 menschelijk bedrijf geëvenaard. 



Deze uitspraak moge hard klinken, zij mag evenwel niet 

 achter worden gehouden. Want, zal de koffiecultuur zich 

 boven haar tegenwoordig peil verheffen, dan zal zij moeten 

 uitgaan van de erkenning, dat hare gebreken een gevolg zijn 

 van menschelijke ongenoegzaamheid, die zich voor misgrepen 

 en cultuurfouten niet heeft weten te behoeden doordat zij het 

 voorwerp harer zorgen, den boom zelven, te weinig heeft lee- 

 ren kennen ; dan zal het besef bij haar levendig moeten wor- 

 den, dat, zoo zij verliezen lijdt door gebreken van den boom, 

 het een eigen gebrek van haar zelve is daarin geene verbete- 

 ring te brengen door boomen te kweeken, welke daarvan be- 

 vrijd blijven. 



