— 293 — 



heeft. Maar dan is er geen sprake meer van een regelmatig 

 takgestel. De in de praktijk gebruikelijke terra van „kraaienest" 

 is de meest juiste uitdrukking voor het even dicht als grillig 

 dooreengeweven netwerk van takken en scheuten, dat dan 

 aan den boom valt waar te nemen. Eenmaal in dezen vorm 

 vergroeid, heeft een koffieboom veel van zijne waarde voor de 

 toekomst verloren. In een bodem en eene luchtgesteldheid, 

 die voor blad- en takvorming bevorderlijk zijn, zal hij zijne 

 takken al dichter en dichter ineen weven en zijne vrucht- 

 baarheid goeddeels inboeten, terwijl hij daarentegen, waar de 

 omstandigheden gunstiger zijn voor vruchtvorming, na eene 

 nieuwe, zware dracht vaak nog meer zal lijden dan vroeger. 

 De voeding der velerlei, dikwijls uit één knop te voorschijn 

 komende, takken en takjes is dan nog minder verzekerd en 

 de sterfte nog grooter dan vroeger. Blijft de boom behouden, 

 dan zal hij zich wel andermaal met nieuwe takken en bladeren 

 bekleeden, doch iedere nieuwe ziekteaanval verzwakt hem 

 meer en een lange levensduur is hem niet weggelegd. 



Bovenstaande beschouwing is meer in het bijzonder toepasselijk 

 op getopte boomen. Boomen, die hun stam ongestoord kunnen 

 verlengen, ziet men, mede als een gevolg van de neiging der 

 sappen om opwaarts te trekken, het meest vrucht dragen aan 

 hun kruin, welks gewicht den stam doet buigen. De vorm 

 van den boom is er niet op berekend om de takken te sterken. 

 Zijn deze eenigszins zwaar met vrucht bezet, dan is hun lot 

 ora te sterven. Men behoudt dan veelal na den oogst een 

 boom over, die bestaat uit een langen, met schaarsche takken 

 en een kleinen kruin bekleeden stam. Weldra zullen op vele 

 plaatsen van dien stam en vooral ter hoogte waar hij zich 

 buigt, vele knoppen uitloopen, die zich in opwaartsche richting 

 verlengen en evenals jonge stammen horizontaal vertakken. 

 Men neemt in deze uitloopers het verschijnsel waar, dat het 

 jonge, opwaarts gerichte deel bevoordeeld wordt ten koste van 

 de daaraan gevormde takken, die veeltijds ver uit elkander 

 staan en schraal blijven. Een krachtige takvorming aan zulke 

 nieuw uitgeloopen deelen is eene zeldzaamheid. Terwijl het 



