— 296 — 



verlengen tot nieuwe takken, welke met hun loof de afgevallen 

 bladeren vervangen, en op hun l»eurt vrucht dragen, terwijl de 

 vruchtknoppen de bloembeginselen bevatten, waaruit eenmaal 

 de vrucht moet ontstaan. Wil de primaire tak als draagster 

 van bladeren, zijhout en vruchten aan hare bestemming beant- 

 VFOorden, zoo zal hij over zijn gansche lengte krachtig van 

 bouw moeten zijn om niet alleen zich zelf, maar ook al de 

 van hem afhankelijke deelen, in stand te houden en te doen 

 groeien. 



Een machtige stam dus en kloeke takken, ziedaar de onmis- 

 bare grondslag voor de vorming van een koffieboom, die zich 

 gedurende lange jaren in krachtigen toestand zal weten te be- 

 waren en even goede als ruime oogsten moet voortbrengen. 



Laat men den koffieboom zich aan de hand der natuur vormen, 

 dan zal hij te kort schieten in deze taak, zooals wij hierboven 

 zagen en dagelijks in de praktijk kunnen waarnemen. Men- 

 schelijke tusschenkemst is daarom voor het aangewezen doel 

 noodig. 



Het eerste desideratum, den machtigen stam, bereikt men 

 door den boom al vroeg van zijn groeitop te ontdoen en te 

 zorgen, dat hij zich niet door het uitloopen van zijknoppen op 

 nieuw verlengt. Welke hoogte voor den stam de beste is, moet 

 nog door nader onderzoek worden uitgemaakt. Voor genera- 

 liseeren heeft men zich hier te hoeden. De groei verschijnselen 

 zijn op de verschillende gronden, die voor de teelt van koffie 

 gebruikt worden, zoo verschillend, dat van een algeraeenen regel 

 geen sprake kan zijn. Ook hangt veel af van den bijzonderen 

 toestand der individueele boomen in een zelfden aanplant. De 

 boompjes met zwakke stammetjes zal men lager moeten toppen 

 dan de exemplaren, die krachtiger groeien. 



Het doel, de ontwikkeling van den stam te bevorderen, gaat 

 verloren, wanneer men dien eene te groote lengte laat behouden. 

 Bij vele boomen, die op eene hoogte van 5^/^ a 6 voet getopt 

 zijn, kan men waarnemen, dat de stam, van onder dik begin- 

 nende, naar boven toe onevenredig dun verloopt. Dit bewijst, 

 dat aan zulk een stam een taak is opgedragen, welke boven zijne 



