— 302 — 



Oogenschijnlijk levert de beschreven kweekwijze eene beden- 

 king op, daar zij medebrengt dat ten gevolge van het verwij- 

 deren van zij hout minder bladeren aan de takken gelaten 

 worden. Inderdaad wordt deze bedenking in de praktijk we- 

 derlegd. De bladeren, die men aan gesnoeide boomen verkrijgt, 

 overtreffen die van ongesnoeide boomen verre in grootte en 

 chlorophyl-rijkdom en zijn daarom voor de voedselopname en 

 voedselbereiding van meer waarde. Uit dit oogpunt, nl. de 

 beteekenis der bladeren voor den boom, wordt het bedwingen 

 van zij hout een bepaald voordeel, omdat de boom nagenoeg 

 niet meer, althans lang niet in dezelfde mate als ongesnoeide 

 boomen aan bladverlies is blootgesteld. Tegen bladziekte schij- 

 nen zij geheel immuun, terwijl ziektesymptomen, als het aan- 

 nemen van eene gele en bleeke kleur, veel minder voorkomen 

 en eerder verdwijnen. 



Uit het bovenstaande wensch ik niet afgeleid te zien, dat 

 het overal en altijd noodig is den boomen den laag getopten 

 vorm te geven. Mijn doel is slechts om de overtuiging te 

 wekken, dat de toekomst van den koffieboom niet is verzekerd 

 tenzij op den aanwas van het hout gewerkt wordt. Heeft dit 

 van nature reeds in voldoende mate plaats, zoo kan een andere 

 boom vorm evenzeer bevrediging schenken. Intusschen is het 

 niet te ontkennen, dat men in de meeste gevallen het doel het 

 best zal bereiken door den boom reeds op eene geringe hoogte 

 te toppen. De boom zelf geeft den tijd en de hoogte voor het 

 toppen aan, wanneer hij zijne benedentakken verzaakt. Dan 

 zou dralen met het toppen slechts schade geven. Ook andere 

 omstandigheden kunnen over de hoogte beslissen, bv. windvang. 

 Niets is voor jonge boomen wellicht schadelijker dan felle wind, 

 die door de beweging, welke hij aan het plantenlichaam mede- 

 deelt, verbreking der haarwortels veroorzaakt en het wortelstelsel 

 belet zich te herstellen. Op plaatsen, die aan wind zijn bloot 

 gesteld, aarzele men niet den boom zoo laag te toppen, dat hij 

 daarvan bevrijd blijft. Desverkiezende kan men hem later, 

 nadat zijn stam, takken en wortels zich krachtig gevormd 

 hebben, hooger op laten bouwen. 



