— 367 — 



Het eerste hoofdstuk behandelt de ontginning van verschil- 

 lende soorten van terreinen nl. oude, afgeschreven koffietuinen, 

 oorspronkelijk bosch en alang-alangvelden en dergelijke, met 

 of zonder struikgewas, waarbij de daartoe noodige bewerkingen 

 besproken worden, welke meest ook met de Javaansche namen 

 genoemd zijn. De bruikbaarheid van het boek zou nog groo- 

 ter zijn geweest, indien de schrijver, tevens de Soendaneesche 

 namen, voor zooveel ze van de Javaansche verschillen, had 

 opgenomen. Tal van raadgevingen zullen den opzichter, die ze 

 opvolgt, voor veel onaangenaams behoeden. 



In het volgende hoofdstuk komt de aanleg der tuinen ter 

 sprake. Hierin velt de schrijver, afwijkend van zijn objectief 

 standpunt, een sterk veroordeelend vonnis over het planten in 

 ruitverband. Of inderdaad de gevolgen daarvan zóó slecht 

 zijn, dat het einde is: „geheel te niet gaan of afschrijven van 

 den tuin", meen ik wel eenigszins te mogen betwijfelen. Ver- 

 der wordt in dit hoofdstuk bij het graven en vullen der plant- 

 kuilen en het maken van wegen, afvoergoten en terrassen 

 uitvoerig stilgestaan. 



In hoofdstuk III en IV vindt men behartigenswaardige 

 wenken over keuze en behandeling van het plantmateriaal, de 

 inrichting der zaad- en kweekbeddingen en het overplanten. 



Het planten der koffie met poeteraus (plantjes met aardkluit 

 om de wortels) en met tjaboetans (uitgetrokken, van de aan- 

 hangende aarde bevrijde, plantjes) wordt besproken, terwijl 

 eenige bladzijden aan de schaduwboomen gewijd worden en 

 verder iets gezegd wordt over enten, zoogenaamde hybriden 

 en variëteiten. 



Het volgende hoofdstuk houdt den lezer bezig met de be- 

 spreking van het onderhoud der koffietuinen, waarbij tevens 

 het snoeien en het toppen, alsmede de bemesting behandeld 

 worden. 



„Het geldelijk belang der ondernemingen," zegt schrijver, 

 „is bij het bemestingsvraagstuk ten zeerste betrokken en het 

 zal dus zeker geen tegenspraak ontmoeten wanneer wij zeggen, 

 dat bemesting een der voornaamste factoren is voor het voort- 



