— 380 — 



het koopen van most over, dan zal eerst de keuze vallen op natuur- 

 lijkeu mest en pas als men deze niet of tegen te hoogen prijs kan 

 machtig worden, zal men zijn toevlucht nemen tot kunstmest, die 

 natuurlijk met zorg zoodanig gekozen moet worden, dat men geen 

 noodelooze uitgaven doet voor bestanddeelen, die in den te bemes- 

 ten grond nog in voldoende hoeveelheden aanwezig zijn. Ook zal 

 bovendien eerst uitgemaakt moeten worden in welken vorm de 

 voedingsstoffen op den duur het meest geschikt zijn voor de aange- 

 plante gewassen. Bij veeljarige gewassen vooral, zijn deze vraag- 

 stukken niet zoo gemakkelijk en spoedig op te lossen. 



Het heeft bij verschillende gelegenheden mijn aandacht getrok- 

 ken, dat men bij de koffiecultuur er niet overal voldoende acht op 

 geeft, om het verlies, dat de grond door het weghalen van den 

 oogst lijdt, zoo gering mogelijk te doen zijn en dat men dikwijls 

 materiaal verloren laat gaan, dat inderdaad, uit een bemestings- 

 oogpunt, vrij wat waarde heeft. Nu heb ik meer in het bijzonder 

 de onverschilligheid op 't oog waarmede door velen met de koffie- 

 schillen wordt omgesprongen. 



Daar ik er, eenigen tijd geleden, de. anorganische bestandeelen 

 van bepaalde, verricht ik waarschijnlijk een nuttig werk hier de 

 uitkomsten van het onderzoek mede te deelen en de conclusies, die 

 men er uit kan trekken. 



Weegt men (in den Oostmoesson) Liberia-koffieschillen (1) in ver- 

 schen toestand, dan blijkt het gemiddeld gewicht van de schil per 

 bes + 3.3 gram te zijn; droogt men ze op 10ö° C. dan wegen 

 ze nog slechts gemiddeld 0.75 gram. Het watergehalte bedraagt 

 dus ongeveer 77 "/p. 



Verbrandt men de droge schillen, dan houdt men 7.8" „ aan 

 zoogenaamde „ruwe asch" over. 



Deze bevatte 23. 2°/^ koolzuurgas en l^ j ^ onverbrande kool + zand, 

 zoodat men voor het gehalte aan „reinasche" vindt: 5.5°/o. 



Deze laatste bevat: 



Kiezelzuur 0.9 *»/j, 



Zwavelzuur 5.9 



Phosphorzuur 5.3 



(1) De onderzochte schillen waren afkomstig uit den Cultuurtuin. Leeftijd der 

 boomen, zeehoogte der groeiplaats, klimaat, en aard van den grond zijn allen factoren, 

 die op het gewicht, en waarse hijnlijk ook op de samenstelling van de asch, der 

 schillen van eenigen invloed kunnen zijn. Het betoog blijft echter evengoed van 

 kracht. 



