— 424 — 



zien nu een zekere stroomsnelheid geëischt wordt, opdat een rivier 

 zand mee kan voeren, moet men er uit besluiten, dat er een bed zal 

 bestaan hebben. Langs dit bed is door do rivier bij hoogeren 

 waterstand het zand afgezet en zijn zoodoende zandige ruggen in de 

 paja en in de klei ontstaan, loodrecht op de strandlijn. 



Ook in hooger gelegen streken zijn zandige strooken van vrij 

 groot oppervlak op soortgelijke wijze gevormd. 



Waar zich stilstaand of langzaam stroomend water bevond, 

 is de klei eveneens tot afzetting gekomen, zoodat in de nabijheid 

 der paja 's bij de zee uiterst fijn slib is bezonken; op hoogere 

 plaatsen is de klei meer afwisselend gemengd met zandige mine- 

 raalfragmenten. 



Aangezien de klei door een ver gevorderde ontleding en ver- 

 weering van ijzerhoudende substantie ontstaan is, komt het op 

 enkele plaatsen voor, dat zij geelachtig getint is. Over 't algemeen 

 echter was de ontleding zoo ver voortgegaan, dat het ijzer niet meer 

 op de kleur invloed uit kon oefenen en men dus een zeer witte 

 klei kreeg. Was de klei gemengd met donker gekleurde mineraal- 

 fragmenten, of met plantenresten, zoo heeft zij een grijsachtige tint 

 aangenomen. Hoe dichter bij de zee, zooveel te lichter de kleur. 



Aangezien de gemengde grondsoort, die hoofdzakelijk uit mino- 

 raalfragmenten bestaat en door klei eenigszins plastisch geworden 

 is, als een onderdeel dezer grondsoort kan beschouwd worden, zal 

 zij bij de klei behandeld worden. 



Tot op aanzienlijke hoogte in het bergachtige deel, wordt 

 langs kleine riviertjes klei afgezet van een lichte kleur; evenzoo 

 komt een zandige grondsoort voor, die zich langs de rivieren heeft 

 afgezet en boven reeds onder den naam pama is vermeld. 



De verschillende onderdeelen van catagorie I zullen achtereen- 

 volgens nader beschreven worden. 



Paja. 



Paja is het Maleische woord voor een moeras met plantengroei. 

 Tabaksplanters verstaan onder paja-grond de zeer laag gelegen, 

 meestal onder water staande, turfachtige grondsoort, die in vele 

 opzichten met veengrond overeenkomt. 



Op alle plaatsen, waar onvoldoende waterafvoer is, heeft zich 

 paja gevormd, men vindt het dus hoofdzakelijk in de lage bij de 

 zee gelegen streken, waar de gegevens aanwezig waren tot het 

 vormen van moeras- en veengrond. 



