— 425 — 



Ook meer landwaarts in (tot 35 K.M.- van de zee en + 12M. er 

 boven gelegen) komen plaatsen voor, waar rivieren, uit de heuvelstreek 

 de vlakten binnengetreden, telkens van loop veranderen door de 

 afwezigheid van dijken of andere normaliseeriugsmiddelen. Het 

 lager gelegen land wordt overstroomd, door de mindere stroomsnel- 

 heid bezinkt eerst het meegesleepte zand en vormt aldus een hooger 

 gelegen terrein, waar achter door het stilstaande water ook de 

 kleideeltjes worden afgezet en later voor veenvorming gelegenheid is. 



De pajagronden, die zich onmiddellijk aan de kleistreek aanslui- 

 ten, zijn eenigszins als overgangen te beschouwen naar de eigenlij- 

 ke veenachtige streek, en zijn mengsels van klei en veen, in wis- 

 selende verhouding; dichter bij de zee worden zij hoofdzakelijk 

 veenaehtig. 



In de bij de zee gelegen paja's komt ook klei voor, even- 

 als zand ; dit wijst dan op oude, sedert verdwenen rivierloopen en 

 zijn deze klei- en zandruggen, welke zich onder het veen meer 

 of minder diep uitstrekken, altijd scherp afgescheiden van de er 

 boven of er naast zich bevindende turfachtige laag. 



In de bij de zee gelegen paja's komt dus gewone turfgrond voor 

 (laagveen) op een ondergrond, hoofdzakelijk uit klei bestaande en 

 soms afgewisseld door klei- en zandruggen, als overblijfsels van 

 vroegere rivierloopen. 



De diepte der veenlaag kan aanzienlijk zijn. 



In een paja, gelegen + 15 K.M. van de zee, die met tabak 

 was beplant, kon men, zonder noeraenswaardigen tegenstand te onder- 

 vinden, een stok meer dan 3 M laten indringen, zonder dat vaste 

 grond bereikt werd Aan eene zijde was deze paja door roode 

 heuvels begrensd, die de uitloopers vormen van het meer landwaarts 

 in gelegen heuvelgebied. 



Bij de dichter bij de zee gelegen paja's is de bodem zoo los en 

 waterrijk, dat met baggermachine's de hoofd-afvoerkanalen kunnen 

 worden gemaakt. Groote stukken veen komen bovendrijven, even- 

 zoo stukken boomstam. De laatste, aanvankelijk steenhard, vallen 

 in zeer korten tijd door den invloed van warmte en droogte tot 

 een uiterst fyn, grauwzwart poeder uit elkaar. De diepe paja-gron- 

 den zijn in het algemeen bedekt met een ondoordringbaar, dicht 

 netwerk van kleinere planten (moerasplantengroei) ; waar de veen- 

 laag dunner is, of gemengd met klei, en dus groote boomen een 

 stevigen ondergrond vinden voor hunne wortels, is de paja bedekt 



