430 



Uit den krachtigen groei van tabak op alle paja-gronden, die voor 

 het eerst in cultuur zijn gebracht, blijkt bovendien geen gebrek 

 aan dit bestanddeel te bestaan, zooals door het onderzoek van een 

 monster paja-grond ook bevestigd werd. 



Waar in Europa kalk op turfgrond wordt aangeraden of veel 

 kalk bevattende kunstmeststoffen (Thomas-phosphaat), bedenke men 

 wel, dat men daar ten eerste met hoogveen op zand te doen heeft, 

 zoodat de plantengroei waaruit dit veen is gevormd veel armer 

 is aan plantenvoedende bestanddeelen, dan in het geval bij paja- 

 gronden. 



Hier heeft men hoofzakelijk te doen met een veenachtige laag op 

 een klei-ondergrond, waaruit door de veenvormende planten meer 

 voedende bestanddeelen kunnen naar boven worden gebracht. 



Ten tweede zal de omzetting, die de kalk teweegbrengt zooveel 

 minder zijn door de koude en de veel kleinere hoeveelheid regen 

 in een gematigd klimaat. 



Voor paja-gronden zijn dus kalk en kunstmeststoffen waarschijn- 

 lijk schadelijk of overbodig, bij het onderzoek van op paja-ge- 

 groeide tabak, zal later hier nader op worden teruggekomen. 



Pematang. 



Een hoog en droog pad door of langs moerasgrond wordt in 

 Sumatra een pematang genoemd. 



Voor de tabakscultuur treden zij door hun gering oppervlak op 

 den achtergrond, wat de quantiteit der tabak betreft; de qualiteit 

 van het gewas wordt zeer geroemd en is wellicht de beste van 

 het uit de lagere streken afkomstige produkt. 



Behalve in de paja's, zooals de naam aanduidt, komen zij ook 

 veelvuldig in de kleistreek voor, hetgeen verklaarbaar wordt door 

 het niet bestaan van een scherp begrensd verschil tusschen paja- 

 en kleigrond. 



Zij danken hun bestaan waarschijnlijk aan vroegere waterloopen; 

 onder de zandige pematang komt dikwijls klei voor, evenzoo in de 

 nabijheid veel grind, waar het vroegere rivierbed was. Bij hevige 

 regens in hoogere streken werd waarschijnlijk veel grind, zand en 

 klei van de oevers weggeslagen en door den feilen stroom mee- 

 gesleept; het grind blijft bij ingetreden stroomvermindering het eerst 

 achter; komt de waterloop in het lagere terrein, dan treedt hij 

 gemakkelijk buiten zijn oevers en zullen door de mindere snelheid 



